Liệu Fed dưới thời Kevin Warsh có thể thu hẹp bảng cân đối 6.600 tỷ USD?

Việc Tổng thống Donald Trump đề cử Kevin Warsh, một nhân vật vừa am hiểu nội bộ vừa chỉ trích mạnh mẽ chính sách tiền tệ mở rộng của Cục Dự trữ Liên bang, đã đặt ra một câu hỏi then chốt cho thị trường tài chính toàn cầu: Liệu Fed có thể thực sự “cai nghiện” khỏi kỷ nguyên tiền dễ dàng và thu nhỏ bảng cân đối kế toán khổng lồ trị giá 6.600 tỷ USD?

Trong khi mục tiêu này được Warsh trình bày như một con đường dẫn đến lãi suất thấp hơn bền vững, thực tế triển khai lại là một bài toán đầy rủi ro, nơi mọi quyết định đều có thể gây ra những chấn động khó lường.

Kevin Warsh: Kiến trúc sư cũ với tầm nhìn cải tổ mới

Kevin Warsh không phải là một người ngoài cuộc, với tư cách là Thống đốc Fed từ năm 2006 đến 2011, ông đã trực tiếp tham gia vào việc thiết kế và thực thi các biện pháp nới lỏng định lượng (QE) đầu tiên để chống đỡ nền kinh tế sau khủng hoảng tài chính 2008.

Chính trải nghiệm này đã định hình nên một quan điểm đầy mâu thuẫn: ủng hộ các biện pháp khẩn cấp ban đầu nhưng lại trở thành người chỉ trích gay gắt nhất việc kéo dài và mở rộng chúng. Ngay từ năm 2010, Warsh đã cảnh báo việc tiếp tục phình to bảng cân đối của Fed là “không phải một lựa chọn miễn phí” và mang “những rủi ro đáng kể”.

Lập luận cốt lõi của Warsh vừa đơn giản lại vừa phức tạp. Ông cho rằng bảng cân đối “phồng rộp” hiện nay, với giá trị khoảng 6.600 tỷ USD, chính là một trong những động lực chính đằng sau áp lực lạm phát.

Lượng tiền khổng lồ được bơm vào hệ thống thông qua việc mua trái phiếu đã làm suy yếu sức mua của đồng USD. Do đó, ông đề xuất một nghịch lý: “Nếu chúng ta vận hành máy in tiền êm hơn một chút, chúng ta có thể có lãi suất thấp hơn”.

Theo logic này, việc thu hẹp bảng cân đối (Quantitative Tightening – QT) sẽ làm giảm áp lực lạm phát, từ đó tạo không gian để Fed cắt giảm lãi suất chính sách một cách an toàn hơn, hướng tới hỗ trợ nền kinh tế thực.

Warsh mô tả hiện trạng một cách sinh động: “Tiền trên Phố Wall quá dễ dàng, trong khi tín dụng trên Phố Chính lại quá thắt chặt”. Ông tin rằng sự hào phóng của Fed, thể hiện qua việc trả lãi cho khoảng 3.000 tỷ USD tiền dự trữ mà các ngân hàng gửi tại đây, nên được “triển khai lại” dưới hình thức lãi suất thấp hơn để hỗ trợ trực tiếp hơn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tầm nhìn của ông không dừng lại ở việc điều chỉnh lãi suất ngắn hạn, mà còn hướng tới một “thay đổi chế độ” cơ bản, đưa Fed trở lại với nhiệm vụ cốt lõi là ổn định giá cả và giảm bớt “dấu chân” khổng lồ của mình trong thị trường tài chính.

Bài toán hóc búa: “Tam nan” bảng cân đối và sự phụ thuộc đã ăn sâu

Tuy nhiên, mong muốn có một Fed “thon gọn” hơn ngay lập tức vấp phải một lý thuyết kinh tế được gọi là “tam nan bảng cân đối kế toán của ngân hàng trung ương”.

Các nhà kinh tế chỉ ra rằng một ngân hàng trung ương chỉ có thể đồng thời đạt được tối đa hai trong ba mục tiêu: một bảng cân đối kế toán nhỏ, lãi suất thị trường tiền tệ ổn định, và việc hạn chế can thiệp thường xuyên.

Kỷ nguyên “dự trữ dồi dào” kể từ năm 2008 cho phép Fed kiểm soát lãi suất ổn định mà ít phải can thiệp thị trường hàng ngày, nhưng cái giá phải trả là một bảng cân đối khổng lồ.

Hệ thống tài chính đã phát triển và phụ thuộc sâu sắc vào trạng thái này. Các ngân hàng không chỉ dựa vào thu nhập từ lãi suất trên dự trữ mà còn đã thiết kế mô hình kinh doanh và quản trị rủi ro xung quanh nguồn thanh khoản dồi dào này.

Các quy định về thanh khoản sau khủng hoảng cũng khuyến khích họ giữ mức dự trữ cao. Do đó, bất kỳ nỗ lực thu hẹp bảng cân đối nào cũng phải đối mặt với sự phản kháng từ chính các định chế tài chính, đặc biệt nếu nó đi kèm với đề xuất gây tranh cãi như ngừng trả lãi trên dự trữ.

Lịch sử cũng cho thấy những nỗ lực QT trước đây đã vấp phải khó khăn thực tế như thế nào. Năm 2019, chỉ sau một thời gian ngắn Fed để bảng cân đối thu nhỏ, thị trường repo đã đóng băng với lãi suất tăng vọt, buộc Fed phải can thiệp khẩn cấp. Gần đây hơn, vào cuối năm 2025, các quan chức Fed đã phải tạm dừng quá trình QT một lần nữa vì lo ngại về sự ổn định của thị trường tiền tệ.

Các chiến lược gia tại SMBC Nikko đã đúc kết: “Muốn có một bảng cân đối kế toán của Fed nhỏ hơn là một chuyện, nhưng đạt được nó trên thực tế lại là chuyện hoàn toàn khác”. Họ cảnh báo khi nhu cầu dự trữ vượt quá nguồn cung, chi phí tài trợ cho toàn hệ thống sẽ tăng lên, tạo ra những “gợn sóng không mong muốn” khắp thị trường tài chính.

Phản ứng thị trường và những ràng buộc chính trị

Phản ứng ngay lập tức của thị trường với tin đề cử Warsh đã phản ánh sự lo ngại sâu sắc. Mặc dù lập luận của ông hứa hẹn lãi suất thấp hơn, cổ phiếu vẫn giảm điểm. Các chiến lược gia tại Wells Fargo giải thích điều này bằng nhận định: “Warsh được coi là yếu tố giảm giá đối với cổ phiếu, do quan điểm diều hâu của ông về bảng cân đối kế toán”.

Thị trường hiểu rằng quá trình thu hẹp bảng cân đối thực chất là một hình thức thắt chặt chính sách, và nó có thể gây ra biến động mạnh, đặc biệt là ở lãi suất dài hạn. Một số phân tích chỉ ra rằng việc Fed bán tài sản để thu hồi tiền sẽ làm tăng nguồn cung trái phiếu mà khu vực tư nhân phải hấp thụ, có khả năng đẩy lãi suất dài hạn lên chứ không phải xuống, do nhà đầu tư đòi hỏi khoản bù đắp rủi ro cao hơn.

Bên cạnh thách thức từ thị trường, Warsh còn phải đối mặt với một mạng lưới ràng buộc chính trị và thể chế phức tạp. Một mặt, ông cần duy trì được sự tin tưởng đồng thời của ba nhóm quan trọng: các quan chức Fed nội bộ, cộng đồng đầu tư, và chính Tổng thống Trump - người đã công khai bày tỏ mong muốn có lãi suất siêu thấp. Financial Times cảnh báo về một xung đột tiềm ẩn giữa mong muốn đó của Trump với lập trường chống lạm phát và ủng hộ QT của Warsh.

Quan trọng hơn, với tư cách là Chủ tịch, Warsh chỉ có một phiếu trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC). Ông sẽ phải xây dựng được sự đồng thuận rộng rãi cho bất kỳ thay đổi cấu trúc nào. Các chuyên gia như Mark Gertler từ Đại học New York nhận định đề cử này mang lại “sự nhẹ nhõm thận trọng” vì Warsh là một lựa chọn truyền thống, nhưng việc thuyết phục phần còn lại của FOMC ủng hộ một lộ trình QT quyết liệt sẽ là một nhiệm vụ hoàn toàn khác.

Lộ trình khả thi: Điều chỉnh dần dần thay vì cuộc “đại phẫu”

Trước những ràng buộc chặt chẽ đó, nhiều khả năng Warsh, nếu được xác nhận, sẽ theo đuổi một lộ trình cải cách từ từ và thận trọng thay vì một cuộc cách mạng ngay lập tức.

Một số biện pháp khả thi có thể bao gồm việc điều chỉnh cơ cấu kỳ hạn trong danh mục của Fed, chuyển dần từ nắm giữ trái phiếu dài hạn sang các công cụ ngắn hạn hơn như tín phiếu kho bạc, để giảm rủi ro mà không nhất thiết phải thu nhỏ quy mô tổng thể ngay lập tức.

Một lựa chọn khác là tái định nghĩa ngưỡng “dự trữ dồi dào”, cho phép bảng cân đối thu nhỏ từ từ trong khi chấp nhận một mức độ biến động lãi suất nhất định trên thị trường tiền tệ, và sử dụng linh hoạt các công cụ hiện có như cơ sở repo thường trực để kiểm soát nó.

Đối với thị trường ngoại hối, diễn biến này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hiện tại, lãi suất cao và vị thế an toàn của đồng USD đang hỗ trợ cho nó. Nếu Warsh thành công trong việc thu hẹp bảng cân đối trong khi vẫn duy trì được lãi suất ở mức cạnh tranh, đồng USD có thể củng cố sức mạnh dài hạn dựa trên nền tảng chính sách vững chắc hơn.

Tuy nhiên, bất kỳ đợt biến động nào do QT gây ra, giống như năm 2019, đều có thể trong ngắn hạn đẩy đồng USD tăng vọt do nhu cầu về thanh khoản và tài sản an toàn tăng đột biến.

Các nhà giao dịch cần theo sát không chỉ các quyết định về lãi suất, mà còn cả những tín hiệu từ thị trường repo và các cuộc thảo luận của FOMC về tốc độ và quy mô của QT.

Tóm lại, đề cử Kevin Warsh đánh dấu một bước ngoặt tiềm năng hướng tới một Fed ít hiện diện hơn trên thị trường. Tuy nhiên, hành trình thu hẹp bảng cân đối 6.600 tỷ USD không phải là một cuộc chạy nước rút, mà là một cuộc marathon đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và khả năng xây dựng đồng thuận hiếm có.

Thành công hay thất bại của nó sẽ không chỉ định hình chính sách tiền tệ Mỹ, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến dòng chảy vốn toàn cầu và sự ổn định của cả hệ thống tài chính trong nhiều năm tới. Câu hỏi then chốt giờ đây không còn là “liệu có nên thu nhỏ”, mà là “làm thế nào để thu nhỏ một cách an toàn” và câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ.