Chỉ số sản xuất Mỹ gây sốc, tín hiệu lạm phát vẫn ám ảnh Fed

Tối ngày 02/02/2026 theo giờ Việt Nam, ngành sản xuất Mỹ đã gây bất ngờ lớn cho thị trường tài chính toàn cầu với một báo cáo mạnh mẽ chưa từng thấy trong nhiều năm.

Chỉ số Quản trị Mua hàng (PMI) Sản xuất do Viện Quản lý Nguồn cung (ISM) công bố đã bùng nổ lên 52.6 điểm, không chỉ vượt xa mọi dự báo mà còn chính thức đưa ngành công nghiệp này trở lại vùng tăng trưởng lần đầu tiên sau 12 tháng co lại liên tiếp.

Tuy nhiên, câu chuyện không chỉ có màu hồng khi áp lực giá cả đầu vào vẫn dai dẳng, đặt ra những câu hỏi hóc búa cho Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và tạo ra những biến động mạnh trên thị trường tiền tệ.

Báo cáo ISM cho tháng 1/2026 với mức PMI 52.6 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Chỉ số này tăng mạnh 4.7 điểm phần trăm so với mức 47.9 của tháng 12/2025 và vượt xa kỳ vọng trung bình của giới phân tích là 48.5. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 8/2022 và là lần đầu tiên vượt qua ngưỡng 50 kể từ tháng 1/2025.

Sự hồi sinh này càng có ý nghĩa khi xét đến bối cảnh ngành sản xuất, vốn đóng góp khoảng 10.1% cho nền kinh tế Mỹ, đã trải qua một năm đầy thách thức và trước đó là một chuỗi dài 26 tháng hoạt động dưới ngưỡng tăng trưởng.

Bà Susan Spence, Chủ tịch Ủy ban Khảo sát Kinh doanh Sản xuất của ISM, nhận định đây là dấu hiệu tích cực cho sự khởi đầu năm mới, với sự cải thiện ở tất cả năm chỉ số phụ cấu thành PMI. Báo cáo cũng cho thấy nền kinh tế tổng thể của Mỹ tiếp tục mở rộng tháng thứ 15 liên tiếp, và chỉ số PMI này tương ứng với mức tăng trưởng GDP thực tế hàng năm khoảng 1.7%.

Sự bứt phá ngoạn mục này được dẫn dắt bởi sự phục hồi mạnh mẽ của các chỉ số thành phần then chốt, phản ánh sức cầu đang quay trở lại. Động lực chính đến từ chỉ số Đơn hàng mới (New Orders), đã bật tăng cực mạnh 9.7 điểm phần trăm lên 57.1. Đây không chỉ là mức tăng lớn nhất kể từ năm 2001 nếu loại trừ giai đoạn đại dịch mà còn là mức cao nhất trong gần bốn năm, cho thấy niềm tin và nhu cầu từ cả doanh nghiệp lẫn người tiêu dùng đang được cải thiện rõ rệt.

Tiếp theo đó, chỉ số Sản xuất (Production) cũng tăng 5.2 điểm lên 55.9, mở rộng trong tháng thứ ba liên tiếp. Chỉ số Giao hàng từ Nhà cung cấp (Supplier Deliveries) ở mức 54.4 cho thấy thời gian giao hàng có xu hướng kéo dài hơn, một dấu hiệu của áp lực từ chuỗi cung ứng nhưng cũng góp phần đẩy chỉ số PMI tổng thể lên cao.

Đáng chú ý, Đơn hàng tồn đọng (Backlog of Orders) đã quay trở lại vùng mở rộng ở mức 51.6, trong khi Đơn hàng xuất khẩu mới (New Export Orders) và chỉ số Nhập khẩu (Imports) cũng được cải thiện đáng kể, phản ánh hoạt động thương mại quốc tế đang dần ấm lên.

Bảng tóm tắt dưới đây cung cấp cái nhìn tổng quan về sự thay đổi của các chỉ số thành phần chính:

Tuy nhiên, ẩn sau những con số tổng thể tích cực là một số điểm đáng lo ngại. Thị trường lao động trong ngành sản xuất vẫn chưa theo kịp đà phục hồi, với chỉ số Việc làm (Employment) dù đã cải thiện lên 48.1 - mức cao nhất trong một năm, nhưng vẫn nằm dưới ngưỡng 50.

Điều này cho thấy các doanh nghiệp vẫn đang rất thận trọng trong việc tuyển dụng mới, có lẽ do họ muốn chờ đợi thêm bằng chứng về sự phục hồi bền vững. Tương tự, hàng tồn kho nguyên vật liệu vẫn tiếp tục co lại ở mức 47.6, dù tốc độ co đã chậm hơn.

Yếu tố gây quan ngại nhất chính là áp lực lạm phát chưa hề hạ nhiệt. Chỉ số Giá đầu vào (Prices) tiếp tục duy trì ở mức cao 59.0, tăng nhẹ so với tháng trước và đây là tháng thứ 16 liên tiếp chỉ số này nằm trong vùng tăng giá.

Báo cáo chi tiết cho thấy có tới 11 ngành công nghiệp báo cáo giá đầu vào cao hơn, và gần 30% người tham gia khảo sát cho biết họ đang trả giá cao hơn, đây là tỷ lệ cao nhất trong ít nhất bốn tháng qua.

Các mặt hàng được ghi nhận tăng giá bao gồm nhôm, đồng, thép và nhiều linh kiện điện tử, phần lớn liên quan đến chi phí nguyên liệu thô và những biến động từ chuỗi cung ứng toàn cầu dưới tác động của các chính sách thương mại.

Bức tranh ngành nghề cũng phản ánh sự phục hồi chưa đồng đều. Trong số 18 ngành sản xuất được ISM khảo sát, có 9 ngành báo cáo tăng trưởng, nổi bật là In ấn & Hỗ trợ liên quan, May mặc & Da, Kim loại chế tạo, Thiết bị vận tải, Máy móc, Hóa chất và Máy tính & Sản phẩm điện tử. Ngược lại, vẫn có 8 ngành tiếp tục co lại, bao gồm Dệt may, Sản phẩm gỗ và Sản phẩm nhựa & Cao su.

Những bình luận từ chính các giám đốc thu mua - những người trực tiếp tham gia khảo sát của ISM, đã vẽ nên một bức tranh thực tế và phức tạp hơn nhiều so với các con số thống kê.

Nhiều doanh nghiệp bày tỏ lo ngại sâu sắc về sự bất ổn từ chính sách thương mại và thuế quan. Một đại diện trong ngành Thiết bị Vận tải chia sẻ rằng “hy vọng” dường như đã trở thành từ khóa của năm, nhưng các đơn hàng thực tế vẫn chưa xuất hiện một cách rõ ràng, và mọi cuộc thảo luận đều xoay quanh kỳ vọng phục hồi vào nửa sau năm 2026.

Các ngành như Máy móc, Máy tính & Sản phẩm điện tử, và Hóa chất đều nhắc đến một xu hướng nổi bật: việc chuyển dịch sản xuất khỏi Trung Quốc sang Mexico hoặc các quốc gia khác để né tránh thuế quan. Tuy nhiên, quá trình này diễn ra chậm chạp và gây ra không ít biến động, xáo trộn trong chuỗi cung ứng ngắn hạn. Một doanh nghiệp nhỏ thậm chí phàn nàn rằng chính sách thuế quan thiếu rõ ràng khiến việc lập kế hoạch dài hạn trở nên vô nghĩa, dẫn đến việc họ không dám cam kết vốn cho các dự án vượt quá 30 ngày.

Bản thân bà Susan Spence cũng đưa ra lời cảnh báo thận trọng, cho rằng cần xem xét yếu tố mùa vụ khi tháng 1 thường là tháng tái đặt hàng sau kỳ nghỉ lễ, và một phần hoạt động mua hàng có thể mang tính chất dự trữ để phòng trước những đợt tăng giá do các vấn đề thuế quan sắp tới.

Phân tích từ các tổ chức tài chính lớn ngay sau khi dữ liệu được công bố cũng làm rõ thêm tác động đa chiều của báo cáo này. Wells Fargo nhận định rằng sự tăng vọt của PMI phù hợp với dự báo trước đó của họ về việc chi tiêu vốn và hoạt động sản xuất sẽ mở rộng dần trong năm 2026.

Tuy nhiên, các chuyên gia của ngân hàng này cũng chỉ ra rằng một phần đà tăng có thể đến từ các yếu tố tạm thời, như việc bổ sung tồn kho cuối kỳ và nỗ lực mua hàng sớm để tránh mức giá tăng cao do thuế quan mới.

Quan trọng hơn, Wells Fargo đánh giá chỉ số Giá cả ở mức 59.0 là “không khuyến khích” đối với nỗ lực kiểm soát lạm phát của Fed, và nhấn mạnh rằng dù có những yếu tố nhất thời, báo cáo vẫn cho thấy dấu hiệu ổn định trong hoạt động sản xuất cơ bản.

Trên thị trường ngoại hối, dữ liệu “bùng nổ” này đã ngay lập tức tạo ra một cú hích mạnh cho đồng USD. Phân tích từ FOREX.com cho thấy, chỉ số PMI vượt xa mọi dự báo đã khiến kỳ vọng của thị trường về tổng mức cắt giảm lãi suất của Fed trong cả năm 2026 giảm mạnh, từ 54 điểm cơ bản xuống chỉ còn 47 điểm cơ bản.

Sự điều chỉnh này phản ánh nhận thức rằng một nền kinh tế mạnh mẽ và vẫn còn áp lực lạm phát sẽ buộc Fed phải thận trọng hơn trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ. Đồng USD vì thế nhận được lực đẩy tăng giá rõ rệt. Cụ thể, trong phiên giao dịch Mỹ ngay sau công bố, đồng bạc xanh đã tăng khoảng 0.35%, đẩy chỉ số USD (DXY) tiến sát mốc 97.50.

Tác động này thể hiện rõ nét trên cặp tiền USD/CHF, nơi các mức kháng cự kỹ thuật quan trọng liên tục bị thử thách và rủi ro hướng lên trong ngắn hạn được đánh giá là gia tăng. Mặc dù triển vọng dài hạn đối với USD vẫn còn nhiều tranh luận, nhưng dữ liệu mạnh mẽ này chắc chắn đã làm lung lay niềm tin vào một xu hướng giảm giá liên tục của đồng bạc xanh trước đó.

Các hãng tin tài chính lớn khác cũng có những góc nhìn tương đồng. Reuters nhấn mạnh rằng sự phục hồi của ngành sản xuất phần nào được hỗ trợ bởi hoạt động đặt hàng lại sau kỳ nghỉ lễ và nỗ lực tích trữ nguyên liệu trước khi các mức thuế quan mới có hiệu lực. Họ cũng trích dẫn thực tế rằng dù sản xuất tăng trưởng, thị trường lao động trong ngành vẫn chưa bắt kịp, với nhiều doanh nghiệp tiếp tục thận trọng trong tuyển dụng hoặc thậm chí sa thải do nhu cầu trung hạn còn nhiều bất định.

Trong khi đó, cả FXStreet và Investing.com đều đánh giá dữ liệu này là một tín hiệu tích cực rõ ràng cho đồng USD, góp phần củng cố lập trường “cương quyết” hơn của Fed và khiến lộ trình nới lỏng chính sách trở nên phức tạp hơn.

Nhìn một cách tổng thể, báo cáo ISM tháng 1/2026 gửi đi một thông điệp kép rõ ràng. Một mặt, nó khẳng định sức sống và khả năng phục hồi đáng kinh ngạc của nền sản xuất Mỹ sau một giai đoạn dài trì trệ, với sự cải thiện mạnh mẽ từ nhu cầu nội địa cho đến đơn hàng xuất khẩu.

Mặt khác, nó cũng cảnh báo rằng những thách thức cũ như áp lực chi phí, lạm phát hàng hóa và bóng ma của chính sách thương mại bất ổn vẫn tồn tại dai dẳng, có nguy cơ kéo dài lộ trình hạ nhiệt lạm phát về mục tiêu 2% của Fed và làm phức tạp hóa các quyết định chính sách tiền tệ trong tương lai gần.

Các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách giờ đây sẽ chuyển sự chú ý sang chỉ số PMI Dịch vụ sắp được công bố, để đánh giá xem liệu đà phục hồi đầy hứa hẹn này có lan tỏa sang khu vực chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều của nền kinh tế Mỹ hay không, từ đó vẽ nên một bức tranh toàn cảnh và chính xác hơn về sức khỏe kinh tế và lộ trình lãi suất trong năm 2026.