Vỡ bong bóng ngành điện mặt trời Trung Quốc: 40.000 người mất việc, giá bán lao dốc 63%

Năm hãng sản xuất tấm pin mặt trời lớn nhất Trung Quốc gồm Longi Green Energy, Trina Solar, Jinko Solar, JA Solar và Tongwei chỉ còn tổng cộng 154.061 nhân viên vào cuối năm 2025. Con số này giảm 40.589 người, tương đương 21% lực lượng lao động, so với một năm trước.

Theo Reuters tổng hợp từ báo cáo doanh nghiệp, mức cắt giảm trên nối tiếp đà giảm 31% của năm 2024. Như vậy chỉ trong hai năm, nhóm năm doanh nghiệp này đã thu hẹp gần một nửa đội ngũ. Không công ty nào công khai thông báo sa thải quy mô lớn và tất cả đều không phản hồi đề nghị bình luận của Reuters.

Việc thu hẹp lực lượng lao động tập trung ở các bộ phận sản xuất, nghiên cứu và phát triển, cũng như hành chính. Trina Solar ghi nhận tỷ lệ nhân viên tự nguyện nghỉ việc khoảng 18% đến 19% trong năm 2025. Tongwei báo cáo số nhân viên kỹ thuật giảm 21%, còn Longi cắt giảm 15% chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển trong cùng năm.

Mục lục

01

Sản xuất gấp đôi nhu cầu, giá bán và lợi nhuận cùng lao dốc

02

Kế hoạch tự cứu thất bại, chính sách mới siết chặt nhu cầu

Sản xuất gấp đôi nhu cầu, giá bán và lợi nhuận cùng lao dốc

Đằng sau làn sóng sa thải là tình trạng dư cung chưa từng có. Các doanh nghiệp Trung Quốc đã xây dựng tổng công suất có thể đáp ứng khoảng gấp đôi nhu cầu toàn cầu, theo phân tích của Rhodium Group. Khi cung vượt xa cầu, giá bán module bình quân của nhóm năm hãng giảm còn khoảng 130 USD/kW trong năm 2025. Mức này thấp hơn nhiều so với 350 USD/kW của năm 2019, tương đương mức giảm gần 63%, theo dữ liệu của Thunder Said Energy.

Hệ quả là biên EBIT bình quân xuống âm 13% trong năm 2025, từ mức âm 8% năm 2024. Chuyên gia Alan Lau của Jefferies nhận định nếu doanh nghiệp không tạo được biên lợi nhuận gộp thì cắt giảm chi phí bao nhiêu cũng chỉ làm giảm bớt khoản lỗ. Ngành công nghiệp này đã không thiếu nỗ lực tự cứu. Năm 2025, sáu nhà sản xuất polysilicon lớn nhất Trung Quốc gồm Tongwei, GCL, Daqo, Xinte, East Hope và Asia Silicon từng lên kế hoạch lập quỹ khoảng 7 tỷ USD, tương đương 50 tỷ nhân dân tệ. Mục tiêu là mua lại và đóng cửa khoảng một phần ba công suất polysilicon của cả nước.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý thị trường nhà nước Trung Quốc đã đình chỉ kế hoạch với lý do lo ngại độc quyền. Giới phân tích cho rằng sự thiếu ủng hộ từ chính các thành viên trong ngành cũng là trở ngại lớn.

Kế hoạch tự cứu thất bại, chính sách mới siết chặt nhu cầu

Thêm áp lực đến từ thay đổi chính sách. Cơ chế bảo đảm lợi nhuận cho điện tái tạo tại Trung Quốc đã được thay bằng đấu giá theo thị trường theo văn bản 136 ban hành năm 2025. Điều này khiến nhu cầu lắp đặt trong nước sụt giảm rõ rệt. Jefferies dự báo Trung Quốc sẽ lắp đặt khoảng 150 đến 200 GW điện mặt trời trong năm 2026, thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục 315 GW năm 2025. Hiệp hội Công nghiệp Quang điện Trung Quốc cũng đưa ra dự báo 180 đến 240 GW cho năm 2026. Đây sẽ là lần sụt giảm đầu tiên về lượng lắp đặt mới hàng năm kể từ năm 2019.

Xuất khẩu pin và tấm pin của Trung Quốc trong tám tháng đầu năm cũng giảm 10% về khối lượng so với cùng kỳ. Trên thị trường quốc tế, việc Trung Quốc cắt giảm ưu đãi thuế xuất khẩu đối với module mặt trời từ đầu năm 2026 càng làm dòng chảy hàng hóa giá rẻ ra thế giới thêm khó khăn. Giới phân tích cho rằng ngành có thể đang gần đáy chu kỳ suy giảm. Bà Cheng Wang của Morningstar nhận định dư cung năm 2026 còn nghiêm trọng hơn năm trước do nhu cầu yếu, nhưng giai đoạn khó khăn nhất có thể sớm qua đi. Ba tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc về mức tiêu thụ năng lượng đối với polysilicon, wafer và hiệu suất module dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027. Những nhà máy không đáp ứng tiêu chuẩn mới sẽ đối mặt nguy cơ dừng hoạt động, qua đó loại bỏ một phần công suất kém hiệu quả.

Tuy nhiên, giới phân tích của OPIS lưu ý tác động ban đầu chủ yếu lên công suất danh nghĩa. Gần 2 triệu tấn công suất polysilicon mỗi năm vẫn đủ điều kiện, đủ để hỗ trợ khoảng 900 GW sản lượng module. Tình trạng dư cung mang tính cấu trúc có thể vẫn tiếp diễn. Sau hai năm cắt gần một nửa nhân sự, giá bán vẫn thấp và biên lợi nhuận tiếp tục âm. Bài toán cốt lõi của ngành điện mặt trời Trung Quốc vẫn chưa có lời giải trọn vẹn

Nguồn: Reuters