Chủ tịch ngân hàng lớn nhất nước Ý bị lừa chuyển gần 2.800 tỷ đồng bằng công nghệ AI deepfake

Cuối tháng 2/2026, ông Paolo Molesini, khi đó là Chủ tịch ngân hàng tư nhân Fideuram thuộc Intesa Sanpaolo, ngân hàng lớn nhất nước Ý, nhận tin nhắn WhatsApp từ tài khoản mang tên Carlo Messina, CEO tập đoàn mẹ. Tin nhắn yêu cầu hỗ trợ khẩn cho một giao dịch quốc tế bảo mật cao, cụ thể là thương vụ mua lại ngân hàng nước ngoài không thể thực hiện trực tiếp vì lo rò rỉ thông tin khiến Consob can thiệp. Kẻ gian còn viện dẫn tiền lệ thương vụ mua Generali trước đó đổ vỡ vì rò rỉ, khiến ông Molesini không thấy bất thường.

Ngay sau đó, ông nhận cuộc gọi từ người xưng là Paolo Nastasi, đối tác tại hãng luật A&O Shearman chi nhánh Ý, một luật sư ông quen biết. Theo Reuters và giới điều tra, giọng nói này được tạo bằng AI nhân bản, mô phỏng chính xác đến mức không thể phân biệt bằng tai người. Ông Nastasi thật hoàn toàn không liên quan. Kẻ gian gửi kèm 11 tài liệu, gồm thỏa thuận bảo mật và giấy ủy quyền có chữ ký giả của CEO Messina. Cùng lúc, bộ phận ngân quỹ Fideuram nhận tin nhắn từ người tự xưng là CEO Fideuram, thông báo các lệnh chuyển tiền khẩn từ ông Molesini đang được gửi đến.

Từ ngày 23 - 25/2/2026, ông Molesini chỉ đạo thực hiện 11 lệnh chuyển tiền, tổng 95 triệu euro, tương đương khoảng 2.770 tỷ đồng. Dòng tiền chủ yếu vào Trung Quốc đại lục và Hồng Kông, một phần qua Bồ Đào Nha. Vụ việc vỡ lở khi CEO thật của Fideuram liên hệ với ông Molesini. Ông kiểm tra trực tiếp với Carlo Messina và được xác nhận CEO Intesa chưa từng đưa ra yêu cầu nào. Fideuram lập tức kích hoạt hợp tác ngân hàng quốc tế và báo cơ quan chức năng.

Phản ứng nhanh giúp thu hồi phần lớn tiền. Một tổ chức tài chính tại Trung Quốc phong tỏa và hoàn trả khoảng 42 triệu euro. Tại Bồ Đào Nha, công tố viên Milan phối hợp đồng nghiệp Lisbon qua Eurojust phong tỏa thêm hơn 13 triệu euro. Tổng thu hồi khoảng 53 đến 59 triệu euro, tùy nguồn và thời điểm. Khoảng 36 triệu euro vẫn chưa tìm thấy, được cho là đã qua mạng tài khoản trung gian ở nước ngoài trước khi quy đổi thành tiền mã hóa.

Công tố viên Milan đang điều tra một công dân Israel 48 tuổi, sống ngoài châu Âu, với tội danh lừa đảo máy tính. Người này được cho là đã nhận gần 4 triệu USD dạng tiền mã hóa. Giới chức vẫn xác minh liệu danh tính này có thật hay chỉ là vỏ bọc khác. Tháng 3/2026, ông Molesini từ chức Chủ tịch Fideuram với lý do cá nhân. Nguồn tin tư pháp xác nhận ông không bị điều tra và là nạn nhân, không phải đồng phạm.

Fideuram không phải trường hợp duy nhất. Công tố viên Milan đã mở rộng điều tra sang các định chế khác của Ý với cùng phương thức. Tại Banca Ifis, kẻ gian dùng email giả một quản lý cấp cao để lừa một nữ quản lý chuyển khoảng 24 triệu euro vào tháng 5/2026, trong đó 20 triệu euro được thu hồi tại Tây Ban Nha, Singapore, Hồng Kông và Bahrain. Một ngân hàng nhỏ hơn bị lừa 2 triệu euro, một phần được tìm thấy tại Croatia. Vụ Banca Ifis cũng sử dụng tên luật sư Paolo Nastasi, cho thấy kẻ gian tái sử dụng cùng kịch bản và nhân vật để tấn công nhiều mục tiêu.

Trước đó, năm 2025, kẻ gian dùng AI giả giọng Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto gọi điện cho nhiều doanh nhân hàng đầu, gồm Giorgio Armani và Patrizio Bertelli, chồng nhà sáng lập Prada Miuccia Prada. Cựu chủ tịch Inter Milan Massimo Moratti đã chuyển gần 1 triệu euro trước khi phát hiện bị lừa, số tiền sau đó được thu hồi.

Ở quy mô toàn cầu, báo cáo của identifAI công bố tháng 10/2026 ước tính gian lận tài chính dùng deepfake trị giá 40 tỷ USD mỗi năm. Tổng hợp video chiếm 42,7% và nhân bản giọng nói chiếm 21,9%, cộng lại gần 65% tổng vụ gian lận trong ngân hàng, bảo hiểm và doanh nghiệp. Mỹ là thị trường mục tiêu lớn nhất với 34,1%, tiếp theo là Ấn Độ 7,7% và Vương quốc Anh 6,6%. Tội phạm còn đóng gói kỹ thuật thành “Fraud-as-a-Service”, cho phép kẻ ít chuyên môn mua công cụ giả mạo để vượt xác thực.

Intesa Sanpaolo khẳng định hệ thống ngân hàng không bị xâm nhập hay hack. Toàn bộ vụ việc là lừa đảo bằng thủ thuật tâm lý kết hợp AI, tấn công vào con người và quy trình ra quyết định, không phải hạ tầng kỹ thuật.

Nguồn: Reuters