Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) chuẩn bị tăng lãi suất cao nhất trong 31 năm vì nguy cơ lạm phát

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) dự kiến nâng lãi suất chính sách lên 1,25% tại cuộc họp hai ngày kết thúc thứ Sáu 18/9/2026, từ mức 1%. Đây là mức cao nhất 31 năm kể từ tháng 4/1995, lần tăng đầu tiên sau ba tháng, đưa BOJ tiến gần hơn tới lãi suất trung tính và rời xa kỷ nguyên lãi suất siêu thấp từng biến đồng Yên thành đồng tiền tài trợ giá rẻ toàn cầu. Động thái diễn ra sau khi Ngân hàng Trung ương châu Âu tăng lãi suất và Fed được dự báo thắt chặt trong tuần, khi các ngân hàng trung ương lớn cùng tập trung vào rủi ro lạm phát do giá dầu leo thang.

Mục lục

01

Lạm phát và đồng Yên yếu thúc đẩy hành động

02

Thách thức truyền thông và lộ trình lãi suất

03

Tác động thị trường và dự báo

Lạm phát và đồng Yên yếu thúc đẩy hành động

Thị trường gần như định giá hoàn toàn đợt tăng 25 điểm cơ bản. Khảo sát Reuters cho thấy 97% trong 68 nhà kinh tế kỳ vọng BOJ hành động ngày 18/9, tăng từ 57% trước đó. Hơn một phần ba, tức 24 trong 66 chuyên gia, dự báo BOJ nâng lên 1,50% trong tháng 10 hoặc 12. Áp lực lạm phát là nguyên nhân chính. Chỉ số giá sản xuất tháng 8 tăng 7,6% so với cùng kỳ, vượt dự báo 7,4%, sau mức 7,7% tháng 7. Chỉ số giá nhập khẩu bằng Yên tăng 24,8%, sau mức 29,3% tháng 7. Đồng Yên yếu và giá năng lượng cao đẩy chi phí nhập khẩu lên. Thống đốc Kazuo Ueda nói lạm phát cơ bản “khá gần” mục tiêu 2% và BOJ phải chú ý rủi ro lạm phát.

Nhật Bản đã chi 15,4 nghìn tỷ Yên, tương đương 96,4 tỷ USD, từ 30/7 đến 26/8 để hỗ trợ Yên; Mỹ tham gia ngày 31/7, lần mua Yên trực tiếp đầu tiên gần ba thập kỷ. Đồng Yên phục hồi quanh 152 đến 153/USD từ mức gần 164. BOJ đã thoát khỏi kích thích kéo dài một thập kỷ trong năm 2024 và tăng lãi suất nhiều lần, gồm tháng 6. Tháng 7, BOJ giữ nguyên nhưng cảnh báo lạm phát vượt mục tiêu do nhiên liệu, nhập khẩu từ Yên yếu và nhu cầu AI mạnh. Tại cuộc họp lần này, thành viên Toichiro Asada, người bất đồng tháng 6, có thể tiếp tục bất đồng. Nguồn tin Reuters nói nhiều người trong BOJ ủng hộ tăng 25 điểm cơ bản thay vì mức lớn hơn.

Thách thức truyền thông và lộ trình lãi suất

Thách thức truyền thông với Ueda rất lớn. Ông phải tránh cam kết trước một đợt tăng sớm, nhưng nếu lặp lại cách tiếp cận ôn hòa “phụ thuộc dữ liệu”, đồng Yên có thể bán tháo và đẩy giá nhập khẩu. Ngược lại, nếu quá diều hâu, thị trường trái phiếu có thể bán tháo thêm, khi lợi suất đã lên đỉnh ba thập kỷ vì lo ngại tài chính Nhật Bản. Mức 1,25% nằm trong ước tính lãi suất trung tính danh nghĩa 1,1% đến 2,5%, đặt câu hỏi BOJ có thể đi xa đến đâu. Ueda nói không có ý tưởng định trước, nhưng nhiều người cho rằng còn dư địa tăng trước khi đạt trung tính. Thành viên diều hâu Naoki Tamura nhìn lãi suất trung tính khoảng 2%. Một nguồn tin nói trì hoãn tăng cần thiết sẽ gây tác dụng phụ, dù tốc độ phụ thuộc kinh tế, giá cả và tài chính.

Chính sách tài khóa mở rộng của Thủ tướng Sanae Takaichi làm phức tạp quyết định. IMF, bà Kristalina Georgieva, cảnh báo hỗ trợ tài khóa chưa từng có gây thách thức cho ngân hàng trung ương. Bà nói nợ cao và lo ngại chi phối tài khóa làm tăng rủi ro kỳ vọng lạm phát, buộc ngân hàng trung ương phản ứng mạnh để bảo vệ độc lập, uy tín và ổn định giá.

Tác động thị trường và dự báo

Khảo sát Reuters dự báo BOJ tăng lên 1,25% tháng 9/2026, 1,5% cuối tháng 3/2027 và 1,75% quý hai 2027; đa số thấy lãi suất cuối ít nhất 1,75%. Bank of America dự báo tăng mỗi quý, lên 2% tháng 7/2027. Standard Chartered thận trọng hơn, cho rằng BOJ bình thường hóa dần và tránh diều hâu quá mức. Quyết định này tác động mạnh tới carry trade. Ước tính giao dịch dùng Yên làm tiền tài trợ lên tới 2,34 nghìn tỷ USD. Tháng 7/2024, BOJ tăng lãi suất bất ngờ khiến Nikkei 225 giảm 12,4% một ngày. Vì vậy, thị trường đang chờ tín hiệu từ Ueda và dữ liệu kinh tế Nhật Bản để đánh giá tốc độ thắt chặt tiếp theo.

Nguồn tham khảo: Reuters