Mỹ tuyên bố hộ tống và bảo hiểm tàu dầu qua eo biển Hormuz giữa lúc chiến tranh với Iran leo thang

Trong một tuyên bố gây chú ý trên mạng xã hội hôm thứ Ba theo giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC) sẽ cung cấp các hợp đồng bảo hiểm “với mức giá rất hợp lý” nhằm duy trì dòng chảy năng lượng và thương mại qua khu vực vùng Vịnh.

Ông chủ Nhà Trắng cũng nhấn mạnh: “Nếu cần thiết, Hải quân Hoa Kỳ sẽ bắt đầu hộ tống các tàu chở dầu qua eo biển Hormuz ngay khi có thể”. Thông điệp được Tổng thống Mỹ khẳng định rõ ràng: “Dù bất cứ điều gì xảy ra, Hoa Kỳ sẽ đảm bảo DÒNG CHẢY TỰ DO của NĂNG LƯỢNG đến với THẾ GIỚI”.

Tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang nghiêm trọng sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran hồi cuối tuần qua. Những hành động quân sự này đã gây ra gián đoạn trên diện rộng tại khu vực Trung Đông và khiến các lô hàng qua eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu, bị tê liệt hiệu quả. Ngay lập tức, giá dầu đã tăng vọt hơn 10% kể từ khi các cuộc tấn công nổ ra.

Phản ứng trước thông tin từ Nhà Trắng, thị trường dầu mỏ đã có những biến động đáng chú ý. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu thu hẹp đà tăng và giao dịch quanh mức 80 USD/thùng sau giờ đóng cửa phiên giao dịch. Mặc dù các biện pháp mới nhất phần nào làm giảm bớt mức phí bù rủi ro trên thị trường năng lượng, giới kinh doanh và thương nhân vẫn tỏ ra thận trọng. Họ hoài nghi về khả năng dòng chảy dầu mỏ qua tuyến đường huyết mạch này có thể nhanh chóng trở lại bình thường.

Quyết định của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh có những lo ngại từ thị trường bảo hiểm hàng hải. Theo những nguồn tin am hiểu vấn đề, một số tổ chức bảo hiểm tương hỗ hàng hải lớn nhất thế giới đã rút lại các hợp đồng bảo hiểm rủi ro chiến tranh cho các tàu đi vào vùng biển Persian Gulf. Ngành công nghiệp bảo hiểm đang phải vật lộn để định giá mức độ rủi ro cho các tàu hoạt động trong khu vực nước này, và việc các hợp đồng bảo hiểm bị thu hồi đã tạo áp lực tăng giá lên thị trường dầu mỏ.

Bob McNally, Chủ tịch công ty tư vấn Rapidan Energy Group và từng là quan chức Nhà Trắng, nhận định trong một email: “Thông báo này có thể giúp trấn an giới kinh doanh, nhưng việc hộ tống và bảo hiểm sẽ cần một thời gian để triển khai”. Ông phân tích thêm: “Quân đội Mỹ trước hết sẽ muốn vô hiệu hóa năng lực của Iran trong việc thả thủy lôi và tấn công tàu thuyền bằng tên lửa hành trình chống hạm cũng như máy bay không người lái”.

Vị chuyên gia này cũng đưa ra dự báo thận trọng: “Giả sử Tehran quyết định tiếp tục chiến đấu, chúng tôi cho rằng việc khôi phục hoàn toàn dòng chảy qua Hormuz sẽ mất nhiều tuần thay vì chỉ vài giờ hay vài ngày, bất chấp những kế hoạch hữu ích đã được công bố về việc cung cấp bảo hiểm và hộ tống tàu”.

Về phía DFC, tổ chức được giao nhiệm vụ cung cấp cơ chế bảo hiểm, đây là một định chế thường tồn tại với mục đích huy động vốn tư nhân cho các quốc gia đang phát triển và giảm thiểu rủi ro đầu tư tại những nước nghèo. Tuyên bố của Tổng thống Trump không đi sâu vào chi tiết cơ chế bảo hiểm mà DFC sẽ áp dụng trong trường hợp này, làm dấy lên nhiều câu hỏi về cách thức vận hành cụ thể.

Bên cạnh những toan tính về địa chính trị và an ninh năng lượng, chính quyền Trump cũng đang phải đối mặt với áp lực trong nước. Giá xăng tại các trạm bơm ở Mỹ đã tăng lên mức cao nhất trong 5 tháng qua, tạo ra rủi ro chính trị cho Tổng thống Trump trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Trước đó, Ngoại trưởng Marco Rubio đã thông báo với các phóng viên trong tuần này rằng chính quyền đã lường trước việc giá năng lượng tăng và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cùng Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright sẽ triển khai một chương trình nhằm giảm thiểu tác động. Được biết, Tổng thống Trump đã có kế hoạch gặp hai quan chức này tại Nhà Trắng vào chiều thứ Ba để bàn về vấn đề năng lượng nóng bỏng này.

Loại hình bảo hiểm rủi ro chính trị, tương tự như những gì DFC dự kiến cung cấp, thường giúp bù đắp tổn thất do chiến tranh, bạo lực và các biến động chính trị khác. Trong bối cảnh hiện tại, đây được xem là một giải pháp tình thế nhằm duy trì hoạt động của thị trường năng lượng toàn cầu trước nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng từ điểm nóng Trung Đông.