BoC giữ lãi suất 2.25%: Tín hiệu 'chờ đợi cảnh giác' từ Tiff Macklem

Ngân hàng Canada (BoC) quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 2.25% trong cuộc họp tháng 1/2026, đánh dấu lần giữ ổn định thứ hai liên tiếp. Quyết định này phản ánh sự cân bằng tinh tế giữa lạm phát đã về gần mục tiêu và một loạt bất ổn gia tăng, đặc biệt từ chính sách thương mại Mỹ.

Vào tối ngày 28/01/2026 theo giờ Việt Nam, Ngân hàng Canada (BoC) đã công bố quyết định chính sách tiền tệ trọng đại: giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 2.25%, với Bank Rate ở 2.5% và deposit rate ở 2.20%.

Đây là lần giữ ổn định thứ hai liên tiếp sau một chuỗi cắt giảm tổng cộng 275 điểm cơ bản từ đỉnh 5% vào năm 2024. Động thái này, được kỳ vọng từ trước, đã vẽ nên một bức tranh kinh tế phức tạp: một bên là thành tựu kiểm soát lạm phát, một bên là những thách thức cấu trúc khổng lồ từ môi trường thương mại quốc tế đầy biến động.

Trong bài phát biểu khai mạc họp báo, Thống đốc Tiff Macklem đã định hình rõ ràng thông điệp: “Không chắc chắn xung quanh dự báo của chúng tôi được nâng cao, và phạm vi của các kết quả có thể xảy ra rộng hơn bình thường”. Tuyên bố này thiết lập trạng thái “chờ đợi cảnh giác” làm chủ đạo cho chính sách tiền tệ trong những tháng tới.

Một quý IV trì trệ dưới cái bóng thuế quan

Theo Báo cáo Chính sách Tiền tệ (MPR) công bố cùng ngày, nền kinh tế Canada bước vào năm 2026 với đà tăng trưởng mong manh. Tăng trưởng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý IV/2025 nhiều khả năng đã đình trệ, gần như bằng 0%, một sự sụt giảm đáng kể so với quý III mạnh mẽ trước đó.

Sự chững lại này chủ yếu đến từ việc đầu tư hàng tồn kho của doanh nghiệp giảm tốc và quan trọng hơn, hoạt động xuất khẩu tiếp tục bị bão tố thương mại từ Mỹ vùi dập.

Xuất khẩu hàng hóa (loại trừ vàng) hiện thấp hơn gần 10% so với thời điểm trước khi các biện pháp thuế quan được áp đặt. Các lĩnh vực như ô tô chịu thiệt hại nặng nề do gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu nội địa trở thành trụ cột chính, với mức tiêu dùng hộ gia đình được kỳ vọng tăng nhẹ nhờ thu nhập khả dụng cải thiện và tác động từ các đợt cắt giảm lãi suất trước đây.

Tuy nhiên, đầu tư kinh doanh vẫn ì ạch, phản ánh sự thận trọng của doanh nghiệp trước tương lai bất định.

Thị trường lao động phân hóa sâu sắc

Tác động của cú sốc thương mại in dấu rõ nét lên thị trường lao động, tạo nên một bức tranh hai mảng tương phản.

Một mặt, tổng số việc làm đã phục hồi phần nào với khoảng 190,000 việc làm được tạo ra kể từ tháng 8/2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực dịch vụ trong nước như chăm sóc sức khỏe. Mặt khác, các ngành sản xuất phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sang Mỹ vẫn trong tình trạng trì trệ kéo dài, minh chứng cho những tổn thương cấu trúc.

Tỷ lệ thất nghiệp chung vẫn ở mức cao là 6.8%, với tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở mức đặc biệt nghiêm trọng. Các chỉ báo khác càng củng cố cho bức tranh thiếu sức sống: số lượng vị trí tuyển dụng đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 10/2017, và ý định tuyển dụng của doanh nghiệp, theo Khảo sát Triển vọng Kinh doanh, vẫn ở mức yếu.

Điều này dẫn đến ước tính khoảng cách sản lượng (output gap) trong quý IV/2025 ở mức từ -1.5% đến -0.5%, cho thấy nền kinh tế vẫn vận hành dưới mức tiềm năng, tạo ra lực đẩy giảm phát.

Lạm phát về đích nhưng chưa kết thúc

Điểm sáng đáng chú ý nhất trong báo cáo là hành trình kiểm soát lạm phát. Lạm phát CPI trung bình năm 2025 là 2.1% và đã liên tục nằm trong dải mục tiêu 1-3% của BoC trong suốt hai năm qua. Tháng 12/2025, CPI tăng lên 2.4%, nhưng đà tăng này chủ yếu mang tính kỹ thuật, xuất phát từ hiệu ứng so sánh cơ sở với kỳ nghỉ GST/HST vào mùa đông năm trước.

Quan trọng hơn, các thước đo lạm phát cốt lõi (core inflation) - thứ mà BoC theo dõi sát sao để đánh giá xu hướng nội tại, đã cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt. Các chỉ số CPI-trim và CPI-median đã giảm từ mức khoảng 3% vào tháng 10 xuống còn khoảng 2.5% vào tháng 12. Thậm chí, tỷ lệ lạm phát theo chuỗi ba tháng của các chỉ số này đã xuống dưới mức 2%.

Điều này củng cố niềm tin rằng áp lực lạm phát cơ bản đang được kiểm soát. Tuy vậy, vẫn còn những điểm nóng cần theo dõi, như giá thực phẩm và một số dịch vụ vẫn tăng cao hơn mức trung bình lịch sử, dù được dự báo sẽ giảm dần.

Dự báo khiêm tốn và những rủi ro “lớn bất thường”

BoC dự báo tăng trưởng GDP sẽ ở mức khiêm tốn, 1.1% trong năm 2026 và 1.5% trong năm 2027, phần lớn không thay đổi so với dự báo tháng 10. Tăng trưởng chậm một phần do tốc độ tăng dân số giảm và quá trình tái cấu trúc thương mại kéo dài.

Lạm phát được kỳ vọng duy trì quanh mức mục tiêu 2% trong toàn bộ giai đoạn dự báo, khi các áp lực chi phí từ thuế quan được cân bằng bởi tình trạng dư cung trong nền kinh tế.

Tuy nhiên, cụm từ “bất định cao bất thường” được lặp lại xuyên suốt trong tất cả các văn bản và phát biểu. BoC chỉ ra ba mối đe dọa chính.

Đầu tiên là chính sách thương mại Mỹ không thể dự đoán, đặc biệt là cuộc rà soát sắp tới đối với Hiệp định Canada-Mỹ-Mexico (CUSMA) vào tháng 7/2026. Đây được coi là rủi ro quan trọng bậc nhất, với nhiều kịch bản từ gia hạn, đàm phán lại cho đến khả năng rút lui, mỗi kịch bản đều mang theo những hệ lụy phức tạp cho tăng trưởng và lạm phát Canada.

Thứ hai là rủi ro địa chính trị leo thang trên toàn cầu, có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng và thị trường hàng hóa.

Cuối cùng, sự điều chỉnh của chính nền kinh tế Canada có thể diễn ra không suôn sẻ như kỳ vọng, dẫn đến thị trường lao động yếu hơn hoặc chi tiêu hộ gia đình giảm sút nhanh chóng.

Tín hiệu từ buổi họp báo

Tại hội nghị báo chí, Thống đốc Tiff Macklem và Phó Thống đốc Cao cấp Carolyn Rogers đã làm rõ hơn lập trường thận trọng này. Ông Macklem nhấn mạnh rằng mức độ bất định hiện tại khiến việc dự đoán thời điểm hoặc hướng đi của động thái lãi suất tiếp theo trở nên cực kỳ khó khăn.

Khi được hỏi về khả năng cắt giảm, ông khẳng định ngân hàng “sẵn sàng phản ứng” nếu triển vọng thay đổi, nhưng hiện tại mức lãi suất 2.25% được đánh giá là phù hợp. Ông cũng nêu rõ quan điểm: “Chính sách tiền tệ không thể bù đắp cho những thiệt hại cấu trúc do thuế quan gây ra”, nhưng nó có thể hỗ trợ nền kinh tế vượt qua giai đoạn chuyển đổi bằng cách duy trì sự ổn định giá cả.

Các câu hỏi từ giới truyền thông xoay quanh những chủ đề nóng. Về CUSMA, Thống đốc thừa nhận đây là rủi ro lớn và ngân hàng đã xây dựng nhiều kịch bản phân tích. Về tỷ giá, BoC không nhắm mục tiêu cụ thể mà để đồng CAD linh hoạt, hiện ổn định quanh mức 72 cent Mỹ.

Liên quan đến làn sóng gia hạn thế chấp vào năm 2026, ông Macklem trấn an rằng các đợt cắt giảm lãi suất trước đó đã phần nào giảm bớt gánh nặng cho các hộ gia đình.

Thị trường đồng thuận nhưng đầy dè chừng

Phản ứng từ các tổ chức tài chính và chuyên gia cho thấy sự đồng thuận về tính hợp lý của quyết định, nhưng cũng phản ánh những lo ngại riêng biệt.

ING đánh giá động thái này là phù hợp với một chút thiên hướng “dovish” (ủng hộ nới lỏng) nhẹ, do bất định kinh tế và khả năng leo thang căng thẳng thương mại. Họ dự báo BoC sẽ không cắt giảm trong năm 2026.

Royce Mendes từ Desjardins, nhận thấy giọng điệu thận trọng hơn từ phía BoC và cho rằng một cú sốc kinh tế có thể thúc đẩy việc cắt giảm lãi suất sớm hơn. Trong khi đó, Earl Davis từ BMO nhấn mạnh rủi ro lạm phát vẫn là trở ngại chính cho việc nới lỏng chính sách.

Currency Thoughts nhận xét rằng dự báo tăng trưởng chậm và lạm phát cuối năm 2025 ở mức 2.4% phản ánh đúng tác động tiêu cực từ thuế quan Mỹ. Các hãng tin tài chính lớn như Reuters và Bloomberg đều đồng loạt nhấn mạnh thông điệp về sự trung lập và linh hoạt của BoC trong bối cảnh bất định thương mại đang kiềm chế mọi kế hoạch dài hạn.

Kết luận: Một giai đoạn chuyển mình đầy thử thách

Quyết định giữ nguyên lãi suất của Ngân hàng Canada tháng 1/2026 không đơn thuần là sự “dừng chân”. Đó là một tuyên bố chính sách rõ ràng, công nhận những thành tựu ban đầu trong kiểm soát lạm phát, nhưng đồng thời cũng thể hiện sự tôn trọng nghiêm túc trước những cơn gió ngược mạnh mẽ từ môi trường bên ngoài.

Nền kinh tế Canada đang trong một quá trình tái cấu trúc đau đớn - tìm kiếm thị trường mới, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tái phân bổ nguồn lực. Với lãi suất hiện tại, BoC đang cố gắng tạo ra một môi trường ổn định để quá trình điều chỉnh kinh tế diễn ra, trong khi vẫn canh giữ thành trì lạm phát 2%.

Trong vài tháng tới, mọi ánh mắt sẽ đổ dồn vào các cuộc đàm phán thương mại, đặc biệt là diễn biến của CUSMA, bởi chúng sẽ là nhân tố chính quyết định liệu chìa khóa tiếp theo của BoC sẽ là “chờ đợi” thêm, “cắt giảm” để hỗ trợ tăng trưởng, hay thậm chí phải thắt chặt lại nếu lạm phát bất ngờ bùng phát trở lại.

Hành trình về “vùng đất bình thường” của nền kinh tế Canada vẫn còn nhiều chặng đường không thể đoán định.