Ông Trump đưa ra "tối hậu thư" cho Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 1/11 tuyên bố cuộc chiến với Iran sẽ kết thúc “rất sớm, theo cách này hay cách khác”, đồng thời khẳng định Washington đã thắng lớn và sẽ sớm giải quyết dứt điểm vấn đề. Phát biểu với kênh Right Side Broadcasting Network, ông Trump nói rằng hoặc Tehran đạt thỏa thuận, hoặc Mỹ sẽ tự chấm dứt xung đột, “có thể theo cách dễ dàng hơn”.

Tuyên bố được đưa ra trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11. Các nguồn tin cho biết chính quyền Trump đã báo với đồng minh vùng Vịnh rằng họ cần chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự ngắn nhưng dữ dội nhằm vào Iran, có thể bắt đầu ngay sau bầu cử, sớm nhất là ngày 4/11. Trước đó, ông Trump cũng ám chỉ cuộc chiến có thể kết thúc “ngay sau bầu cử”. Tuy nhiên, 65% cử tri Mỹ không tán thành cách xử lý cuộc chiến với Iran của chính quyền, và nội bộ đảng Cộng hòa vẫn có chia rẽ.

Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran hy vọng Mỹ sẽ đủ sáng suốt để chọn ngoại giao thay vì các phương án khác, đồng thời khẳng định lực lượng vũ trang nước này đã sẵn sàng cho mọi kịch bản. Ông Araghchi nhấn mạnh Iran hiện mạnh hơn nhiều so với thời điểm diễn ra hai cuộc xung đột trước đây và sẵn sàng cho cả ngoại giao lẫn quốc phòng.

Theo người phát ngôn Hassan Qashqavi, Ngoại trưởng Araghchi đã báo cáo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại của Quốc hội Iran rằng Tehran vẫn giữ vững bảy điều kiện đã nêu. Bản đề xuất gồm lộ trình bảy ngày: Mỹ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon; giải phóng tài sản bị đóng băng của Iran; miễn trừ trừng phạt với việc bán dầu của Iran và dỡ phong tỏa hải quân các cảng Iran. Ngày cuối cùng, Iran mở cửa eo biển Hormuz, sau đó bắt đầu đàm phán toàn diện về chương trình hạt nhân.

Trong trao đổi với trung gian Qatar, Tehran đã đưa ra “kế hoạch hai ngày”, theo đó Hormuz sẽ mở lại vào ngày thứ hai nếu Mỹ thực hiện các bước cần thiết trong ngày đầu. Ngoại trưởng Araghchi xác nhận đàm phán đang chuyển biến nhưng chưa có kết quả cuối cùng, tiến độ phụ thuộc vào câu trả lời của Mỹ. Qatar trước đó đề xuất rút lộ trình xuống năm ngày, Iran tiếp tục rút còn hai ngày, nhưng việc rút ngắn không làm thay đổi yêu cầu Mỹ phải đáp ứng đủ bảy điều kiện.

Bế tắc chính nằm ở thứ tự ưu tiên: Mỹ muốn đàm phán hạt nhân trước rồi nới trừng phạt, Iran yêu cầu nới trừng phạt trước rồi bàn hạt nhân. Iran coi Hormuz là tài sản đàm phán, Mỹ xem đây là tuyến đường thủy quốc tế phải tự do lưu thông. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã gửi thư cho Iran nhưng Tehran đọc mà không trả lời vì thư chỉ nêu khung nguyên tắc, không có nội dung cụ thể. Các cuộc đàm phán diễn ra qua Qatar, với thảo luận hơn 12 giờ tại Tehran và dự kiến tiếp tục tại Doha; Pakistan, Ả Rập Xê-út và Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã có phái đoàn tới Iran.

Giá dầu vẫn neo cao trên 100 USD/thùng. Ngày 2/11, dầu WTI ở mức 104,1 USD/thùng và Brent 113,4 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông sau các vụ tấn công tàu chở dầu tại Hormuz. Sang cuối ngày, giá hạ nhiệt khi thị trường đón thông tin đàm phán, Brent giảm 1,4% còn 111,84 USD/thùng, WTI giảm 1,5% còn 102,56 USD/thùng. Giới phân tích cho rằng chiến tranh toàn diện ít khả năng xảy ra, nhưng một cuộc tấn công quân sự giới hạn vẫn có xác suất cao.

Nguồn: Dân Trí