IMF cảnh báo AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu

Ngày 7 tháng 10 năm 2026, tại Singapore, Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Kristalina Georgieva đưa ra cảnh báo về tác động hai mặt của trí tuệ nhân tạo (AI) trước thềm Hội nghị thường niên IMF và Ngân hàng Thế giới (WB) tại Bangkok, Thái Lan.

Theo IMF, đầu tư vào AI đang tập trung mạnh tại Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ, nơi doanh nghiệp chi mạnh vào trung tâm dữ liệu, trong khi nhiều quốc gia có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Bà Georgieva nhấn mạnh quy mô đầu tư AI theo tỷ trọng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) có thể vượt qua các khoản đầu tư từng dành cho đường sắt, lưới điện và viễn thông trong lịch sử. Bảy trong số mười quốc gia có hoạt động thương mại AI lớn nhất nằm tại châu Á - Thái Bình Dương, trong đó các nhà cung cấp bộ vi xử lý, bộ nhớ, thiết bị sản xuất chip và robot cũng hưởng lợi đáng kể.

Người đứng đầu IMF nhận định AI đang nhanh chóng trở thành yếu tố quyết định vị thế các quốc gia trong nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, làn sóng này có nguy cơ bỏ qua nhiều quốc gia khác, làm gia tăng bất bình đẳng kinh tế toàn cầu. Bà nhấn mạnh để khai thác sức mạnh chuyển đổi của AI, cần bảo đảm mọi quốc gia đều có cơ hội tham gia, đòi hỏi các nước tăng cường hợp tác.

Mục lục

01

Cơ hội tăng trưởng và rủi ro tài chính

02

Tác động đến lao động, an ninh mạng và áp lực vĩ mô

Cơ hội tăng trưởng và rủi ro tài chính

Nghiên cứu của IMF cho thấy nếu được phát triển và ứng dụng phù hợp, AI có thể đóng góp thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng kinh tế toàn cầu mỗi năm. Bà Georgieva minh họa việc nâng mức tăng trưởng từ 3% lên 3,5% trong một thập kỷ tương đương với việc thêm một nền kinh tế có quy mô tương đương ASEAN vào nền kinh tế thế giới.

Tuy nhiên, bà cảnh báo nếu kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng, đòn bẩy tài chính của các công ty điện toán đám mây quy mô lớn và lượng cổ phiếu Mỹ do nhà đầu tư toàn cầu nắm giữ ngày càng tăng có thể biến sự thất vọng thành cú sốc trên diện rộng. Ông Tobias Adrian, Vụ trưởng Vụ Thị trường Tiền tệ và Vốn của IMF, chỉ ra rủi ro lớn nhất không phải là bong bóng định giá cổ phiếu, mà là cách thức tài trợ các khoản đầu tư này. Các công ty công nghệ lớn gia tăng đòn bẩy bằng cách phát hành trái phiếu trung và dài hạn để tài trợ mua GPU và xây dựng trung tâm dữ liệu, trong khi chip AI có vòng đời rất ngắn, tạo ra sự mất cân đối kỳ hạn điển hình. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cũng xếp AI vào một trong bốn rủi ro hàng đầu đe dọa ổn định tài chính toàn cầu, trong khi Ủy viên Ban điều hành Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Isabel Schnabel cũng đề cập khả năng AI thúc đẩy bong bóng tài chính.

Tác động đến lao động, an ninh mạng và áp lực vĩ mô

Về thị trường lao động, IMF ước tính khoảng 60% việc làm tại các nền kinh tế tiên tiến có thể bị ảnh hưởng bởi AI, trong khi con số toàn cầu là khoảng 40%. Bà Georgieva mô tả tác động này như một cơn sóng thần đối với thị trường lao động. Về an ninh mạng, IMF cảnh báo hệ thống tài chính toàn cầu hiện chưa sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa an ninh mạng do AI tạo ra, đồng thời kêu gọi các quốc gia tăng cường hợp tác quốc tế và áp dụng các biện pháp kiểm tra căng thẳng mạng.

Bên cạnh đó, mức nợ công toàn cầu đang tiến sát ngưỡng 100% GDP, mức cao nhất kể từ sau Thế chiến thứ hai, trong khi giá dầu vẫn duy trì trên 100 USD một thùng và giá dầu diesel bán lẻ lên mức cao kỷ lục. Bà Georgieva kêu gọi các nền kinh tế có nợ công cao cần có kế hoạch củng cố tài khóa trung hạn đáng tin cậy, đồng thời nhấn mạnh thế giới không thể tiếp tục trì hoãn các hành động chính sách cần thiết.

Chỉ số Sẵn sàng AI của IMF cho thấy Singapore đứng đầu bảng xếp hạng nhờ cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, hệ thống giáo dục và khung pháp lý vững mạnh, trong khi khu vực châu Phi cận Sahara xếp hạng thấp nhất với những hạn chế về cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, kỹ năng kỹ thuật và năng lực quản lý. Ông Adrian kết luận câu hỏi quan trọng nhất không phải là giá cổ phiếu hôm nay cao đến đâu, mà là liệu AI có thể liên tục tạo ra lợi nhuận hay không.

Nguồn: cafef