Iran tuyên bố đáp trả 'hủy diệt' trước đe dọa trừng phạt lịch sử của Mỹ

Mục lục

01

Iran phản ứng cứng rắn

02

Tác động thị trường và Trung Quốc

03

Bối cảnh và triển vọng

Iran phản ứng cứng rắn

Ngày 21/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố Washington sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế nặng nề nhất lịch sử đối với Iran, nhằm gây sức ép và thay đổi chế độ tại Tehran. Tuyên bố này tiếp nối cảnh báo của Tổng thống Donald Trump về hậu quả kinh tế với bất kỳ quốc gia nào hỗ trợ Iran. Bessent sẽ công bố chi tiết vào thứ Hai tới.

Tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Iran, Thiếu tướng Ali Abdollahi, khẳng định phản ứng của Cộng hòa Hồi giáo sẽ rộng lớn và quyết đoán. Ông tuyên bố lực lượng Iran sẵn sàng trên mọi mặt trận đất liền, biển, không quân, phòng không và không gian mạng để đáp trả mối đe dọa bằng những phản ứng “nghiền nát, trừng phạt và hủy diệt”.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf, nhà đàm phán chính với Mỹ, nhận định Washington không thể thắng trong đối đầu quân sự trực tiếp. Phát biểu tại Iraq, ông cáo buộc Mỹ và Israel tiến hành chiến tranh kinh tế và “nhận thức”, đồng thời cho biết các thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4 và tháng 6 nhằm khôi phục vận tải qua eo Hormuz đều sụp đổ.

Tác động thị trường và Trung Quốc

Giá dầu ghi nhận mức tăng hơn ba tuần trong phiên thứ Năm do lo ngại nguồn cung từ Vịnh Ba Tư bị gián đoạn, nhưng đi ngang vào thứ Sáu sau khi Bessent cho rằng trừng phạt không nên đẩy giá dầu và khẳng định áp lực kinh tế tối đa đồng nghĩa với việc sẽ không có hành động quân sự quy mô lớn. Cuộc xung đột đã khiến hàng triệu thùng dầu mắc kẹt, và eo Hormuz từng vận chuyển gần 1/5 lượng dầu toàn cầu trước tháng 2.

Dòng dầu Iran sang Trung Quốc, quốc gia mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Tehran theo số liệu Kpler năm 2025, đã bị siết. Các nguồn tin thương mại cho biết sau khi Mỹ tái áp phong tỏa hải quân từ ngày 13/7, chào hàng dầu Iran giảm và giá chào bán tăng vọt trong tuần này.

Khi được hỏi về khả năng nhắm vào Trung Quốc, Bessent từ chối trả lời chi tiết và nhấn mạnh Trung Quốc nhận 50% năng lượng từ Vịnh, do đó hợp tác sẽ có lợi. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố các biện pháp trừng phạt và gây sức ép không giải quyết được vấn đề, kêu gọi giải quyết thông qua chính trị và ngoại giao.

Bối cảnh và triển vọng

Iran đã chịu trừng phạt kinh tế gần như liên tục suốt 50 năm qua, kể từ Cách mạng Hồi giáo 1979. Bộ Ngoại giao Iran gọi các đòn trừng phạt mới là “khủng bố kinh tế” và khẳng định không làm suy giảm quyết tâm bảo vệ chủ quyền của người dân.

Tổng thống Trump đang đối mặt áp lực khi giá nhiên liệu tăng làm giảm tỷ lệ ủng hộ, đe dọa khả năng Đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội trong bầu cử giữa kỳ tháng 11. Bessent nhấn mạnh gói biện pháp là đòn “một, hai” với phong tỏa hải quân cùng các lệnh trừng phạt mạnh nhất lịch sử, sẽ khiến chế độ này sụp đổ và đã đến lúc đồng minh và thế giới đưa ra quyết định.

Các nước Vùng Vịnh đang theo dõi sát vì an ninh năng lượng có thể bị đe dọa nếu eo Hormuz bị phong tỏa hoặc xảy ra đụng độ. Nguy cơ Iran đáp trả bằng tấn công mạng, tập kích tàu dầu hoặc kích động lực lượng ủy nhiệm tại Iraq, Syria và Yemen là những rủi ro mà Mỹ và đồng minh phải tính đến.