Lời nói đầu:Thị trường toàn cầu ngày 29/05/2026 xoay quanh kỳ vọng Mỹ và Iran có thể kéo dài ngừng bắn 60 ngày, kéo theo giá dầu giảm mạnh, chứng khoán lập đỉnh, trong khi PCE của Mỹ tăng 3,8%, GDP quý I bị hạ xuống 1,6% và hàng loạt dữ liệu từ Nhật Bản, châu Âu, Canada, New Zealand tiếp tục làm dày thêm áp lực lạm phát và rủi ro chính sách.
Một phiên giao dịch nữa lại cho thấy thị trường không chỉ đang theo dõi Trung Đông, mà còn đang bị cuốn vào cuộc giằng co giữa lạm phát dai dẳng và tăng trưởng chậm lại.

Ván bài Trung Đông
Mọi sự chú ý trong phiên 28 và sáng 29/05 dồn về khả năng Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày, mở đường cho các bước đi tiếp theo quanh eo biển Hormuz và đàm phán hạt nhân. Reuters cho biết nhà đầu tư đang định giá một kịch bản giảm căng thẳng, nhưng thỏa thuận này vẫn chưa hoàn tất và còn chờ Tổng thống Donald Trump phê chuẩn.
Cùng lúc, các tín hiệu từ Washington và Tehran tiếp tục trái chiều, khiến thị trường chỉ cần một tiêu đề mới là có thể đảo chiều ngay lập tức.
Phía Mỹ phát đi thông điệp rất rõ rằng chưa có gì là “xong”. Reuters ghi nhận Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhấn mạnh rằng Tổng thống Trump sẽ không chấp nhận một thỏa thuận tồi, trong khi Phó Tổng thống JD Vance nói Trump vẫn chưa sẵn sàng ủng hộ thỏa thuận. Ở chiều ngược lại, phía Iran vẫn giữ giọng điệu cứng, còn các kênh trung gian như Pakistan cho biết Tehran chưa chính thức xác nhận việc chấp thuận điều khoản nào.
Chính sự mập mờ đó đã đẩy thị trường vào trạng thái “định giá hòa bình nhưng chưa tin vào hòa bình”.
Thị trường năng lượng phản ứng rất nhanh. Reuters cho biết Brent giảm 1,32% xuống 92,47 USD/thùng và WTI giảm 1,55% xuống 87,52 USD/thùng, đồng thời ghi nhận Brent đang hướng tới mức giảm tuần mạnh nhất kể từ đầu tháng 4, còn WTI cũng có tuần giảm sâu nhất kể từ giữa tháng 4.

Nguồn: Bloomberg
Chỉ cần khả năng giảm rủi ro ở Trung Đông xuất hiện, dòng tiền đã lập tức dịch ra khỏi dầu thô, dù bản thân thỏa thuận vẫn chưa được chốt.
Tín hiệu trên thị trường dầu còn được khuếch đại bởi một động thái từ phía Saudi Arabia. Reuters cho biết Saudi Arabia nhiều khả năng sẽ hạ giá bán chính thức dầu thô giao tháng 7 sang châu Á trong tháng thứ hai liên tiếp, với premium của Arab Light có thể giảm về vùng 7,50 đến 12,50 USD/thùng so với Dubai và Oman.

Nguồn: Reuters
Đây là chi tiết quan trọng vì nó cho thấy kỳ vọng nhu cầu dịu lại đã bắt đầu đi vào định giá của nhà sản xuất lớn nhất OPEC, thay vì chỉ nằm ở phần suy đoán của giới đầu cơ.
Chứng khoán hưng phấn, vàng và đồng USD cùng đổi nhịp
Khi rủi ro địa chính trị hạ nhiệt, khẩu vị rủi ro lập tức tăng lên.
Reuters cho biết chứng khoán Mỹ đã chạm các mốc cao kỷ lục, còn thị trường châu Á cũng bật mạnh, với các chỉ số tại Nhật Bản và Hàn Quốc tăng lên vùng đỉnh mới. Đà tăng này không chỉ được thúc đẩy bởi hy vọng về một thỏa thuận ngừng bắn, mà còn bởi làn sóng hưng phấn xoay quanh AI, khiến dòng tiền vẫn tiếp tục chảy mạnh vào nhóm cổ phiếu công nghệ và chip.
Vàng có lúc bị kéo xuống do tâm lý trú ẩn hạ nhiệt, nhưng sau đó vẫn bật lên khi nhà đầu tư quay lại đánh giá rủi ro còn quá lớn để thật sự thoát khỏi phòng thủ. Reuters ghi nhận kim loại quý này đã hồi phục sau khi chạm đáy hai tháng trong bối cảnh thị trường vẫn chưa thể xác nhận chắc chắn rằng thỏa thuận Mỹ và Iran sẽ đi tới đâu.

Nguồn: Bloomberg
Đồng USD và lợi suất trái phiếu Mỹ cũng có nhịp biến động theo cùng một logic, khi nhà đầu tư vừa lo lạm phát, vừa bớt lo chiến sự, tạo ra một trạng thái không hề bền.

Nguồn: Bloomberg
Bitcoin và các tài sản rủi ro khác cũng không đứng ngoài. Trong nhịp risk on, Bitcoin đã tiến sát vùng 74.000 USD khi thị trường cược rằng chiến sự hạ nhiệt sẽ giúp khẩu vị đầu cơ trở lại. Tuy nhiên, sự hồi phục này vẫn rất mong manh, bởi bất kỳ dòng tin mới nào liên quan tới Iran, dầu hoặc Fed đều có thể lập tức bóp nghẹt tâm lý hưng phấn đó.
Dữ liệu Mỹ đang khiến Fed khó có thể thở phào
Nếu Trung Đông là cú sốc kỳ vọng, thì dữ liệu Mỹ là cú siết thực tế. BEA cho biết chỉ số PCE tháng 4 tăng 3,8% so với cùng kỳ, cao nhất kể từ tháng 5/2023, trong khi core PCE tăng 3,3%, còn mức tăng theo tháng của core PCE là 0,2%.

Nguồn: MishTalk
Thu nhập cá nhân gần như đi ngang, thu nhập khả dụng giảm 0,1% và chi tiêu cá nhân tăng 0,5%, cho thấy người tiêu dùng Mỹ vẫn đang tiêu tiền, nhưng bối cảnh giá cả đã khác hẳn so với đầu năm.

Nguồn: BEA
GDP quý I/2026 của Mỹ cũng bị điều chỉnh xuống còn tăng 1,6% theo năm, từ mức 2,0% của ước tính ban đầu. Reuters cho biết mức hạ này chủ yếu đến từ tồn kho và tiêu dùng yếu hơn dự kiến, dù đầu tư vào thiết bị vẫn tăng mạnh nhờ làn sóng chi tiêu liên quan đến AI. Bức tranh đó rất quan trọng, vì nó nói rằng nền kinh tế Mỹ không yếu đồng đều, mà đang phân hóa rõ giữa công nghệ, tiêu dùng và chi phí đầu vào.

Nguồn: BEA
Thị trường lao động vẫn chưa gãy, nhưng cũng không còn cho cảm giác miễn nhiễm. Reuters cho biết số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu của Mỹ tăng lên 215.000 trong tuần kết thúc ngày 23/5, còn số người tiếp tục nhận trợ cấp tăng lên 1,786 triệu. Cùng với đó, niềm tin tiêu dùng tại Mỹ giảm về 93,1 điểm trong tháng 5, khi lo ngại về lạm phát và việc làm xấu đi tiếp tục phủ bóng lên tâm lý hộ gia đình.
Đây là tổ hợp dữ liệu khiến Fed gần như không có cửa chọn một lập trường quá mềm.
Các phát biểu từ quan chức Fed càng làm bức tranh thêm nặng nề.
John Williams cho rằng lạm phát ngắn hạn vẫn quanh mức 4%, Thomas Barkin nói một số hạng mục liên quan đến AI đang tạo thêm áp lực giá, còn Neel Kashkari thừa nhận cuộc chiến với Iran đang phủ mây mù lên triển vọng lạm phát, khiến đường đi của chính sách tiền tệ trở nên bất định. Cứng rắn nhất là Alberto Musalem, người cho rằng dữ liệu lạm phát mới nhất củng cố nhu cầu Fed phải tăng lãi, dù chính sách hiện tại dường như đã ở hoặc gần đỉnh.
Những phát biểu này đã góp phần đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ nhích lên và giữ đồng bạc xanh ở trạng thái được nâng đỡ.
Nhật Bản bị kéo vào cả ba lực, giá năng lượng, đồng yên và BOJ
Nhật Bản là một trong những điểm nóng rõ nhất của phiên này. Reuters cho biết core CPI tại Tokyo trong tháng 5 chỉ tăng 1,3% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 1,5% của tháng 4 và đánh dấu tháng thứ tư liên tiếp dưới mục tiêu 2% của BOJ.

Nguồn: Bloomberg
Tuy nhiên, sản lượng công nghiệp tháng 4 bất ngờ tăng 0,8%, còn doanh số bán lẻ cũng duy trì đà tăng, cho thấy nền kinh tế vẫn đang cầm cự được tốt hơn lo ngại ban đầu.
Đáng chú ý hơn, Reuters cho biết trong tháng 4, nhập khẩu dầu thô của Nhật giảm gần 66% so với cùng kỳ, nhập khẩu từ Trung Đông giảm 68%, còn tổng doanh số sản phẩm dầu giảm 11,3%, trong đó gasoline giảm 2,6% và kerosene giảm 13,3%. Đây là một mảnh ghép cực kỳ quan trọng vì nó giải thích tại sao thị trường yên vẫn yếu, lạm phát nhập khẩu vẫn là nỗi ám ảnh và BOJ vẫn phải cân nhắc cực kỳ thận trọng trước mỗi bước đi tiếp theo.
Áp lực tỷ giá tại Nhật vì thế không hề nguội đi. Reuters ghi nhận yên đã lùi sát vùng 160 đổi 1 USD, kéo theo hàng loạt cảnh báo từ Bộ Tài chính và Văn phòng Nội các về biến động đầu cơ.

Nguồn: Bloomberg
Nhật Bản cũng đang cân nhắc liệu có nên tiếp tục tăng lãi trong tháng 6 hay không, trong khi một bài viết khác từ Reuters cho biết BOJ thậm chí đang xem xét khả năng tạm dừng cắt giảm mua trái phiếu vào năm tài khóa 2027 để giảm bớt biến động trên thị trường JGB.
Nói cách khác, BOJ đang bị kẹt giữa lạm phát còn dai dẳng, chi phí năng lượng tăng và thị trường trái phiếu ngày càng nhạy cảm.

Kỳ vọng lạm phát tại Nhật Bản đã leo thang lên mức cao nhất kể từ ít nhất năm 2004, vượt mạnh mục tiêu 2% của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) khi thị trường ngày càng tính đến sự gia tăng giá tiêu dùng kéo dài - Nguồn: Bloomberg
Cùng lúc đó, tâm lý tiêu dùng Nhật Bản lại cho thấy một chút cải thiện, dù vẫn còn rất mong manh. Dữ liệu công bố trong ngày cho thấy consumer confidence của Nhật tăng lên 33,6 điểm từ 32,2 điểm trước đó, nhưng mức này vẫn chưa đủ để xóa đi lo ngại rằng cú sốc giá năng lượng từ Trung Đông sẽ sớm lan sang chi phí sinh hoạt.
Bức tranh Nhật Bản vì vậy mang đúng tính chất của một nền kinh tế đang hồi phục rất chậm, trong khi rủi ro bên ngoài lại đi nhanh hơn tốc độ thích ứng của chính sách.
New Zealand, Canada và các ngân hàng trung ương khác cũng đang phải đổi giọng
New Zealand đang cho thấy một bước ngoặt rất rõ trong ngôn ngữ chính sách. Reuters cho biết RBNZ vừa giữ OCR ở mức 2,25%, nhưng quyết định đó chỉ được thông qua sau lá phiếu quyết định của Thống đốc Anna Breman trong cuộc bỏ phiếu 3-3.
Ngay sau đó, Breman nói lãi suất nhiều khả năng sẽ phải tăng sớm hơn và mạnh hơn so với kỳ vọng trước đó, còn một số quan chức khác của RBNZ cũng gợi ý rằng tất cả các lựa chọn đều đang được cân nhắc để chống áp lực lạm phát. Đây là tín hiệu đáng chú ý vì nó cho thấy ngay cả các ngân hàng trung ương vốn đã nới lỏng mạnh cũng đang bị buộc quay lại thế phòng thủ.
Ở Canada, thông điệp còn trực diện hơn. Bank of Canada cho rằng hệ thống tài chính vẫn vận hành tốt, nhưng các điểm dễ tổn thương đã tăng lên vì định giá tài sản cao, đòn bẩy trong một số quỹ và mức độ tập trung lớn vào các tài sản liên quan đến AI. Báo cáo này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang hưng phấn với công nghệ, bởi nó nhắc nhà đầu tư rằng rủi ro hệ thống có thể tăng ngay cả khi giá cổ phiếu vẫn đang leo.
Ở châu Âu, ECB cũng đang đứng trước một bài toán cực khó. Biên bản cuộc họp tháng 4 cho thấy quyết định giữ nguyên lãi suất là một cuộc cân não thực sự, và một số thành viên thậm chí muốn tăng ngay vì lo ngại lạm phát năng lượng sẽ lan rộng. Reuters còn cho biết thị trường hiện đang gần như đặt cược vào khoảng ba lần tăng lãi trong 12 tháng tới, đồng thời nhiều nguồn tin cho rằng khả năng tăng lãi trong tháng 6 đang tiến gần hơn.
Cùng lúc, lạm phát của Pháp lên 2,8%, của Tây Ban Nha lên 3,6%, còn Đức vẫn liên tục cho thấy những tín hiệu giá đầu vào và thị trường lao động trái chiều.
Châu Âu không chỉ có lạm phát, mà còn có tăng trưởng chật vật
Pháp là một ví dụ rất rõ cho trạng thái tăng trưởng yếu nhưng giá cả lại không cho phép ECB quá mềm tay. Reuters cho biết GDP quý I của Pháp giảm 0,1%, tiêu dùng hộ gia đình giảm 0,2%, xuất khẩu giảm 3,5% và tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 8,1%. Trong khi đó, lạm phát theo chuẩn EU tháng 5 tăng 2,8%, phản ánh giá năng lượng và dịch vụ vẫn chưa hạ nhiệt đúng kỳ vọng. Tức là tăng trưởng đang yếu đi, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc áp lực giá đã biến mất.
Tây Ban Nha cũng cho thấy áp lực lạm phát chưa hạ. Dữ liệu công bố trong ngày cho thấy lạm phát hài hòa EU 12 tháng lên 3,6%, core inflation tăng lên 2,9% và lạm phát quốc gia đứng ở 3,2%. Cùng lúc, Đức lại ghi nhận thất nghiệp giảm bất ngờ trong tháng 5, nhưng Reuters lưu ý đây nhiều khả năng chỉ là hiệu ứng kỹ thuật chứ chưa phải dấu hiệu phục hồi bền.
Đối với thị trường, điều này có nghĩa là ECB không chỉ phải cân nhắc mức tăng lãi, mà còn phải tính xem tăng thêm sẽ ảnh hưởng thế nào đến một nền kinh tế vốn đã rất mong manh.
Italy cũng đóng góp thêm một lớp dữ liệu trái chiều. Reuters cho biết thất nghiệp tháng 4 giảm xuống 5,1% và nền kinh tế tạo thêm 123.000 việc làm, nhưng business morale lại rơi xuống mức thấp nhất 8 tháng trong tháng 5. Điều này cho thấy thị trường lao động có thể đang tốt hơn trên bề mặt, nhưng niềm tin doanh nghiệp thì vẫn chưa thực sự khỏe, nhất là khi giá năng lượng và sự bất định bên ngoài còn quá lớn.
Thụy Sĩ và các nền kinh tế nhỏ hơn cũng không hề đứng ngoài. Reuters cho biết KOF vẫn đánh giá triển vọng tăng trưởng của Thụy Sĩ khá yếu, còn dữ liệu gần đây của Switzerland cho thấy kinh tế quý I chỉ tăng 0,5% và chịu rủi ro từ giá năng lượng cao liên quan đến chiến sự Trung Đông.
Điều này củng cố một thực tế, càng đi sâu vào từng khu vực, tác động của cú sốc năng lượng và lãi suất càng dễ nhìn thấy trên cả tăng trưởng lẫn tâm lý doanh nghiệp.
Dòng tiền vẫn đổ vào AI, nhưng rủi ro định giá cũng đang lớn dần
Trái ngược với bức tranh địa chính trị và lạm phát, câu chuyện AI vẫn là nơi thị trường tìm thấy tăng trưởng. Reuters cho biết Anthropic vừa huy động 65 tỷ USD và được định giá 965 tỷ USD, vượt cả OpenAI về giá trị hậu đầu tư. Đồng thời, Dell đã nâng mạnh dự báo doanh thu và lợi nhuận nhờ nhu cầu máy chủ AI, với mục tiêu doanh thu AI server cho năm tài khóa 2027 lên tới 60 tỷ USD, trong khi cổ phiếu của hãng tăng rất mạnh sau báo cáo.
Hai tin tức trên cho thấy dòng vốn toàn cầu vẫn đang coi AI là động cơ tăng trưởng lớn nhất của chu kỳ này.
Nhưng mặt trái của bức tranh cũng ngày càng rõ. Reuters cho biết Blue Origin đã gặp sự cố nổ tên lửa New Glenn trên bệ phóng tại Florida trong một bài thử nóng, một cú đánh nữa vào tham vọng cạnh tranh với SpaceX. Cùng lúc đó, SpaceX được cho là đang nhắm tới mức định giá khoảng 1,75 nghìn tỷ USD cho đợt IPO, cho thấy chính cuộc đua không gian cũng đang bị cuốn vào logic định giá khổng lồ tương tự AI.
Thị trường không thiếu tiền, nhưng rõ ràng đang thiếu sự kiên nhẫn với những gì không thể chứng minh bằng tăng trưởng thực.
Ở châu Á, OpenAI cũng đang mở rộng ảnh hưởng khi Reuters cho biết một số ngân hàng lớn của Nhật đã được cấp quyền truy cập mô hình GPT mới để tăng cường an ninh mạng.
Đây là chi tiết đáng chú ý vì nó cho thấy AI không còn chỉ là câu chuyện của nhà phát triển phần mềm hay quỹ đầu tư, mà đã đi thẳng vào hệ thống tài chính, an ninh dữ liệu và cơ sở hạ tầng vận hành của ngân hàng. Đó cũng là lý do vì sao các cơ quan tài chính như BoC hay các nhà quản lý ở Anh đã bắt đầu nhấn mạnh rủi ro gián đoạn lớn từ mô hình AI mới.
Những câu chuyện bên lề nhưng không hề nhỏ
Một câu chuyện chính trị tài chính khác cũng được thị trường bàn tán là đề xuất in chân dung Donald Trump lên tờ tiền 250 USD. AP cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã chuẩn bị một bản thiết kế sơ bộ, nhưng quyết định cuối cùng vẫn thuộc về Quốc hội và hiện vẫn còn vướng quy định cấm người đang sống xuất hiện trên tiền tệ Mỹ.
Dù mang màu sắc biểu tượng, câu chuyện này vẫn nhận được nhiều chú ý vì nó phản ánh cách chính trị đang len sâu vào ngôn ngữ tài sản và biểu tượng quốc gia.
Bên ngoài Trung Đông, rủi ro địa chính trị vẫn chưa hề biến mất. Reuters ghi nhận Nga đã tấn công một tàu chở hàng treo cờ Vanuatu của Thổ Nhĩ Kỳ trên Biển Đen, khiến hai thủy thủ bị thương, trong khi Ukraine đáp trả bằng các đợt drone đánh vào cơ sở lưu trữ nhiên liệu ở vùng Yaroslavl. NATO cũng lên tiếng cảnh báo rằng Nga đang tiến hành một kiểu chiến tranh hỗn hợp nhắm vào hạ tầng năng lượng của châu Âu.
Kết luận
Phiên 28 và sáng 29/05/2026 cho thấy thị trường đang đi trên một sợi dây rất mảnh. Chỉ cần tín hiệu Mỹ và Iran tiến thêm một bước là dầu lập tức giảm sâu, chứng khoán bật lên và tài sản trú ẩn bị xáo trộn. Nhưng ngay khi bước sang phần dữ liệu, câu chuyện lại đổi sang một gam màu khác, đó là lạm phát Mỹ vẫn còn nóng, tăng trưởng bắt đầu bị hạ xuống, Nhật Bản vẫn vật lộn với yen và giá năng lượng, còn châu Âu thì bị kẹt giữa lạm phát cao và nền kinh tế yếu.
Trong bối cảnh đó, các ngân hàng trung ương gần như không còn nhiều dư địa để mắc sai lầm, bởi bất kỳ quyết định nào cũng có thể bị thị trường kiểm tra ngay lập tức.