Thị trường trái phiếu toàn cầu rung chuyển trước áp lực lạm phát kỳ vọng và rủi ro địa chính trị

Những biến động trên thị trường trái phiếu những ngày qua đang vẽ nên một bức tranh đầy mâu thuẫn: đường cong lợi suất thực của Mỹ dốc lên trong khi đường cong danh nghĩa thu hẹp, còn thị trường châu Âu bắt đầu đặt cược vào khả năng ECB tăng lãi suất ngay trong tháng 4, một kịch bản tưởng như khó xảy ra chỉ vài tuần trước.

Sự bất thường trên thị trường trái phiếu Mỹ

Kể từ khi căng thẳng leo thang tại Trung Đông, thị trường trái phiếu Mỹ chứng kiến một hiện tượng đáng chú ý: lợi suất thực kỳ hạn 2 năm đã tăng từ 0,55% lên hơn 0,65%. Lợi suất danh nghĩa cùng kỳ hạn còn tăng mạnh hơn, kéo tỷ lệ lạm phát kỳ vọng (break-even inflation) kỳ hạn 2 năm từ 2,8% lên 2,9%. Điều này phản ánh nhận định ban đầu của thị trường: lạm phát có thể gia tăng nhưng tăng trưởng kinh tế vẫn trụ vững.

Tuy nhiên, câu chuyện đã thay đổi chỉ sau một đêm. Lợi suất thực kỳ hạn 2 năm bất ngờ lao dốc xuống dưới 0,6%, tạo điều kiện cho tỷ lệ lạm phát kỳ vọng cùng kỳ hạn vọt lên mức 3%. Sự đảo chiều này diễn ra đồng thời với một phiên giao dịch ảm đạm trên thị trường chứng khoán, báo hiệu tâm lý “risk-off” đang quay trở lại. Giới đầu tư bắt đầu lo ngại về tác động tiêu cực từ xung đột địa chính trị lên hoạt động kinh tế.

Trong khi đó, ở kỳ hạn dài hơn, một câu chuyện khác lại diễn ra. Lợi suất thực kỳ hạn 10 năm tăng từ 1,7% lên 1,8%, tương đương với mức tăng của lợi suất danh nghĩa, khiến tỷ lệ lạm phát kỳ vọng kỳ hạn 10 năm đứng vững ở vùng 2,3%. Dữ liệu từ Macrotrends xác nhận tỷ lệ này duy trì quanh mức 2,35% trong những ngày đầu tháng 2.

Sự phân kỳ giữa hai đầu kỳ hạn đã tạo ra một cấu trúc thị trường hiếm thấy: đường cong lợi suất thực 2/10 năm đã dốc lên trên 120 điểm cơ bản, trong khi đường cong lợi suất danh nghĩa cùng kỳ hạn chỉ ở mức 55 điểm cơ bản. Khoảng cách này được giải thích bởi chênh lệch giữa tỷ lệ lạm phát kỳ vọng 2 năm (3%) và 10 năm (2,3%).

Theo phân tích từ ING, sự mất cân bằng này khó có thể kéo dài. Giới chuyên gia dự báo đường cong lợi suất danh nghĩa 2/10 năm đang bị “dẹt quá mức” và tỷ lệ lạm phát kỳ vọng 10 năm đang ở mức quá thấp. Áp lực điều chỉnh đang gia tăng, và một cuộc “bùng nổ” có thể xảy ra trong những tuần tới.

Thị trường châu Âu và kỳ vọng ECB

Bên kia Đại Tây Dương, thị trường tiền tệ đang bắt đầu phản ứng với một kịch bản khá bất ngờ. Giá năng lượng leo thang đã khiến thị trường quay trở lại định giá khả năng Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tăng lãi suất trong năm 2026, thậm chí còn tính đến 15% khả năng động thái này diễn ra ngay trong tháng 4. Dù con số này có vẻ xa vời so với mức giá năng lượng hiện tại, nó cho thấy thị trường không loại trừ các rủi ro đuôi (tail risks) nếu giá dầu và khí đốt tiếp tục leo thang.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn ngắn tăng nhanh hơn kỳ hạn dài, với lợi suất 2 năm tăng 8 điểm cơ bản lên 2,17%. Thị trường tiền tệ hiện định giá khoảng 1/3 khả năng ECB tăng lãi suất vào cuối năm.

Tuy nhiên, các quan chức ECB vẫn giữ thái độ thận trọng. Thống đốc Ngân hàng Pháp François Villeroy de Galhau khẳng định chưa có lý do để tăng lãi suất ngay lúc này nhằm đối phó với giá dầu tăng từ xung đột Iran, đồng thời nhấn mạnh các ngân hàng trung ương thường nhìn qua các cú sốc năng lượng nhất thời. Phó Chủ tịch ECB Luis de Guindos cũng cảnh báo cần “một cách tiếp cận khác” cho chính sách tiền tệ.

Bob Savage, Trưởng bộ phận Chiến lược thị trường vĩ mô tại BNY, nhận xét rằng tài sản khu vực euro vẫn nhạy cảm với cú sốc năng lượng từ Iran. Ngoài vấn đề nguồn cung năng lượng, gói kích thích tài khóa có thể sẽ được kích hoạt, điều này càng cản trở khả năng kiểm soát kỳ vọng lạm phát của các ngân hàng trung ương.

Bức tranh tổng thể và rủi ro địa chính trị

Oakworth Capital nhận định rằng mặc dù tình hình Iran rất nghiêm trọng, nền kinh tế nước này chỉ chiếm chưa đến 1% GDP toàn cầu. Mối lo ngại kinh tế thực sự đến từ dầu mỏ: nếu các lô hàng từ Vịnh Ba Tư bị gián đoạn kéo dài, giá cả có thể duy trì ở mức cao hơn dự kiến.

Điểm đáng chú ý là Mỹ hiện là nước xuất khẩu ròng năng lượng, do đó giá nhiên liệu hóa thạch tăng không còn gây bất lợi lan rộng cho nền kinh tế Mỹ như trước đây. Điều này phần nào giải thích tại sao thị trường Mỹ có thể đối mặt với cú sốc địa chính trị tốt hơn châu Âu.

Phân tích từ Investing.com chỉ ra một điểm bất thường trong tương quan thị trường: hệ số tương quan giữa DXY và dầu WTI đã tăng vọt lên +0,72 trong ba tuần qua, đảo ngược hoàn toàn mối quan hệ nghịch đảo -0,45 trong lịch sử. Xung đột Iran tạo ra phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị hỗ trợ cả hai tài sản: dầu tăng do lo ngại nguồn cung, đồng đô la tăng nhờ câu chuyện Mỹ tự chủ năng lượng. Tuy nhiên, tương quan bất thường này đang bắt đầu đảo chiều.

Triển vọng thị trường

Trong ngắn hạn, yếu tố địa chính trị và diễn biến giá năng lượng có thể sẽ quan trọng hơn dữ liệu kinh tế vĩ mô. Thị trường đang chờ đợi báo cáo việc làm chính thức của Mỹ với kỳ vọng tăng 59.000 việc làm trong tháng 2, giảm mạnh so với mức 130.000 của tháng 1, trong khi tỷ lệ thất nghiệp dự kiến duy trì ở mức 4,3%.

ING dự báo số liệu này có thể thấp hơn kỳ vọng, thậm chí bất ngờ âm, do tác động của thời tiết xấu trong tháng 2 đảo ngược đà tăng từ lĩnh vực xây dựng trong tháng 1. Nếu dự báo này chính xác, thị trường có thể chứng kiến những biến động mạnh trong những ngày tới.

Các nhà đầu tư cũng sẽ theo dõi chặt chẽ phát biểu của các quan chức Fed như Daly, Paulson Collins và Hammack để đánh giá cách họ diễn giải dữ liệu việc làm trong bối cảnh lạm phát. Tại châu Âu, bài phát biểu của Chủ tịch ECB Lagarde và thành viên Hội đồng điều hành Schnabel cũng sẽ là tâm điểm chú ý.

Về nguồn cung trái phiếu, Italy bước vào ngày cuối cùng phát hành trái phiếu bán lẻ BTP Valore, trong khi Bỉ tổ chức đấu thầu trái phiếu theo yêu cầu với quy mô nhỏ hơn. Fitch cũng có lịch xem xét xếp hạng tín nhiệm cho Pháp (A+) và Bồ Đào Nha (A).

Kết luận

Tóm lại, thị trường trái phiếu toàn cầu đang đứng trước ngưỡng cửa của những biến động lớn. Sự phân kỳ giữa đường cong lợi suất thực và danh nghĩa tại Mỹ, cùng với những đồn đoán về khả năng ECB tăng lãi suất giữa lúc giá năng lượng leo thang, tạo nên một bối cảnh đầy thách thức cho nhà đầu tư.

Báo cáo việc làm sắp tới có thể là chất xúc tác cho những điều chỉnh cần thiết, nhưng câu chuyện dài hạn vẫn phụ thuộc vào diễn biến của xung đột địa chính trị và giá năng lượng, những yếu tố mà các ngân hàng trung ương khó có thể kiểm soát.