Tín hiệu đảo chiều kỳ lạ của USD/JPY: Khi năng lượng lấn át lợi suất và thị trường đi tìm điểm tựa

Thị trường ngoại hối những ngày đầu tháng 3 chứng kiến một nghịch lý thú vị trên cặp tiền USD/JPY. Mọi yếu tố cơ bản dường như đang ủng hộ cho một nhịp tăng giá mới của đồng bạc xanh so với Yên Nhật: nền kinh tế Mỹ liên tục “phớt lờ” những lo ngại về suy thoái với hàng loạt dữ liệu việc làm và dịch vụ khả quan; thị trường tiếp tục điều chỉnh giảm kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ; và tâm lý chấp nhận rủi ro (risk appetite) cũng đã phần nào phục hồi.

Vậy mà, thay vì bứt phá lên các đỉnh cao mới, USD/JPY lại bất ngờ hình thành một mô hình đảo chiều giảm giá (bearish reversal signal) rất rõ nét trên khung thời gian ngày, ngay sau khi chạm mức cao nhất trong nhiều tuần.

Sự việc này đặt ra một câu hỏi lớn: Điều gì đang thực sự dẫn dắt tỷ giá?

Năng lượng lên ngôi, lãi suất “nhường sân”

Câu trả lời nằm ở sự thay đổi trong vai trò của các yếu tố vĩ mô. Trong một tuần qua, mối tương quan giữa USD/JPY với các yếu tố như kỳ vọng lãi suất Fed, lợi suất trái phiếu Mỹ hay chênh lệch lợi suất Mỹ - Nhật đã suy giảm đáng kể. Thay vào đó, một “ông vua” mới xuất hiện và thâu tóm hoàn toàn sự chú ý: thị trường năng lượng.

Giá dầu thô và khí đốt tăng vọt sau những diễn biến leo thang chóng mặt ở Trung Đông, đặc biệt là sau các cuộc không kích nhắm vào Iran và nguy cơ tắc nghẽn tại eo biển Hormuz - huyết mạch vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Việc giá năng lượng tăng đã tạo ra một cú sốc mang tính phân hóa sâu sắc trên thị trường tiền tệ. Theo phân tích của chuyên gia Mike Dolan trên Reuters, thay vì là câu chuyện về dòng tiền chạy trốn tìm nơi trú ẩn an toàn như thường thấy, đợt tăng giá của đồng đô la Mỹ lần này lại phản ánh một thực tế trần trụi hơn: các nhà đầu tư đang bán ra các đồng tiền của những nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, như Nhật Bản và Khu vực đồng Euro, và mua vào đồng tiền của quốc gia xuất khẩu năng lượng hàng đầu là Mỹ. Sự thay đổi trong cán cân thương mại do giá năng lượng tạo ra đã trở thành động lực chính, thay thế cho yếu tố lãi suất truyền thống.

Quả thực, Nhật Bản phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng nhập khẩu, với khoảng một phần ba lượng dầu nhập khẩu phải đi qua eo biển Hormuz. Do đó, đồng Yên trở nên đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ cú sốc nguồn cung nào từ khu vực này.

Khi giá dầu tăng, các nhà đầu tư lo ngại về tác động tiêu cực đến cán cân thương mại và tăng trưởng của Nhật Bản, từ đó bán tháo Yên. Ngược lại, Mỹ với vị thế là một quốc gia xuất khẩu ròng năng lượng lại được hưởng lợi, thu hút dòng vốn tìm kiếm sự an toàn trong bối cảnh bất ổn địa chính trị gia tăng.

Chính vì vậy, khi thị trường xuất hiện thông tin cho rằng Iran đã có động thái ngoại giao với Mỹ, dù sau đó bị bác bỏ, hay những đồn đoán về việc Iran sắp cạn kiệt tên lửa, đủ để khiến đà tăng của giá dầu chững lại. Và ngay lập tức, USD/JPY đã phản ứng bằng một cú đảo chiều giảm điểm, bất chấp những thông tin tích cực từ nước Mỹ. Điều này càng củng cố thêm cho luận điểm rằng “câu chuyện năng lượng” đang là yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất đến tỷ giá trong ngắn hạn.

Bức tranh kinh tế Mỹ sáng màu: Lý do để Fed kiên nhẫn hơn

Dù bị lu mờ trước các vấn đề địa chính trị, nhưng không thể phủ nhận sức mạnh nội tại của nền kinh tế Mỹ vẫn là một điểm tựa vững chắc cho đồng bạc xanh về trung và dài hạn. Hàng loạt dữ liệu được công bố hôm thứ Tư đã vẽ nên một bức tranh kinh tế khả quan hơn nhiều so với dự kiến.

Cụ thể, chỉ số Nhà quản trị Mua hàng (PMI) lĩnh vực phi sản xuất do Viện Quản lý Cung ứng (ISM) công bố đã tăng vọt lên 56,1 điểm trong tháng 2 từ mức 53,8 điểm của tháng trước, vượt xa mức dự báo 53,6 điểm. Đây là mức cao nhất kể từ giữa năm 2022, cho thấy hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ chủ chốt của nền kinh tế Mỹ đang diễn ra vô cùng sôi động.

Đáng chú ý hơn, các chỉ số thành phần như đơn đặt hàng mới (new orders) và chỉ số việc làm (employment) cũng đồng loạt tăng mạnh, báo hiệu nhu cầu và kế hoạch tuyển dụng của các doanh nghiệp dịch vụ vẫn rất lạc quan.

Không chỉ có vậy, báo cáo việc làm quốc gia ADP (ADP Nonfarm Employment Change) cũng mang đến một bất ngờ thú vị. Theo đó, khu vực tư nhân Mỹ đã tạo ra tới 63.000 việc làm mới trong tháng 2, gần gấp ba lần so với con số 22.000 của tháng 1 và vượt xa mức dự báo 50.000 của các nhà phân tích. Mặc dù báo cáo ADP không phải lúc nào cũng là thước đo hoàn hảo cho báo cáo Nonfarm Payrolls chính thức, nhưng nó vẫn là một tín hiệu đáng khích lệ về thị trường lao động.

Những con số ấn tượng này ngay lập tức được thị trường phản ánh vào kỳ vọng chính sách tiền tệ của Fed. Theo dữ liệu từ hợp đồng tương lai quỹ Fed (Fed funds futures), thị trường hiện chỉ còn dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất khoảng 40 điểm cơ bản trong cả năm 2026, mức thấp nhất trong nhiều tháng trở lại đây. Một cách thực tế, gần như không còn cơ hội cho một đợt cắt giảm lãi suất nào trong nửa đầu năm nay, với xác suất cho động thái này vào tháng 3 là 0%, tháng 4 chỉ 16% và đến tháng 6 cũng chỉ khiêm tốn ở mức 37%.

“Con dao hai lưỡi” từ thị trường năng lượng và nguy cơ tự củng cố

Tuy nhiên, sự lên ngôi của yếu tố năng lượng cũng tiềm ẩn những rủi ro khó lường. Các nhà kinh tế của ngân hàng Barclays ước tính, giá dầu tăng 10 USD/thùng một cách bền vững có thể kéo giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu tới 0,2 điểm phần trăm. Về mặt lạm phát, giá năng lượng cao hơn sẽ tạo thêm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng, vốn đang ở mức trên 3%, qua đó củng cố thêm lý do để Fed duy trì lãi suất cao trong thời gian dài hơn.

Điều này tạo ra một vòng lặp tự củng cố đáng chú ý. Barclays cũng chỉ ra một quy tắc kinh nghiệm (rule of thumb) thú vị: giá dầu tăng 10 USD/thùng có thể khiến đồng đô la Mỹ tăng giá khoảng 0,5% đến 1,0%. Nếu giá năng lượng tiếp tục leo thang và đẩy USD lên cao, điều này sẽ càng làm trầm trọng thêm gánh nặng chi phí nhập khẩu năng lượng cho các nền kinh tế khác, khiến đồng tiền của họ suy yếu thêm, và từ đó lại càng khiến USD mạnh lên.

Đây là một kịch bản mà không bên nào mong muốn, kể cả Washington, bởi một đồng USD quá mạnh sẽ gây khó khăn cho các nhà xuất khẩu Mỹ và đi ngược lại với mục tiêu tái cân bằng thương mại.

Phân tích kỹ thuật và khuyến nghị từ các tổ chức lớn

Trở lại với tín hiệu đảo chiều trên USD/JPY, các nhà phân tích kỹ thuật cho rằng cần thêm sự xác nhận từ phiên giao dịch tiếp theo trước khi đưa ra kết luận chắc chắn. Mô hình “bearish engulfing” - nhấn chìm giảm giá, xuất hiện sau một nhịp tăng là một cảnh báo đáng chú ý, cho thấy phe bán đang lấy lại thế chủ động. Các mức hỗ trợ cần theo dõi phía dưới bao gồm 156,83 và 155,64, trong khi ngưỡng kháng cự tâm lý quan trọng vẫn là 157,88.

Tuy nhiên, các chỉ báo động lượng như RSI (14) và MACD vẫn chưa thực sự xác nhận tín hiệu giảm giá mạnh mẽ từ hành động giá. RSI hiện đang ở trên ngưỡng 50 và vừa phá vỡ đường xu hướng tăng ngắn hạn, trong khi MACD vẫn đang ở vùng dương và nằm trên đường tín hiệu. Điều này cho thấy xu hướng tổng thể vẫn chưa hoàn toàn chuyển sang giảm.

Trong bối cảnh đầy biến động và khó đoán định như hiện nay, các chiến lược gia của Goldman Sachs đưa ra khuyến nghị về một danh mục phòng thủ, bao gồm việc gia tăng tỷ trọng nắm giữ đồng USD, Yên Nhật và vàng. Cụ thể:

• Đối với USD: Ngân hàng này cho rằng đồng bạc xanh sẽ duy trì đà tăng trong ngắn hạn nhờ vị thế năng lượng và lợi suất hấp dẫn, nhưng sức mạnh này khó kéo dài đến cuối năm với dự báo EUR/USD có thể quay lại 1,25 trong 12 tháng tới.
• Đối với JPY: Dù chịu áp lực từ giá năng lượng, Yên Nhật vẫn được coi là tài sản trú ẩn an toàn quan trọng. Goldman Sachs dự báo USD/JPY có thể lên 160 trong 3 tháng tới trước khi quay đầu giảm về 155 sau 12 tháng, khi căng thẳng địa chính trị lắng dịu.
• Đối với Vàng: Đây là tài sản phòng thủ được đánh giá cao nhất, với mức tăng giá trung bình 3% trong 6 cuộc khủng hoảng địa chính trị lớn trước đây và dự báo 12 tháng tới có thể đạt 5.565 USD/ounce.

Kết luận

Tín hiệu đảo chiều trên USD/JPY là có thật và nó đặt ra một kịch bản về sự suy yếu của đồng bạc xanh, hoặc ít nhất là một nhịp điều chỉnh. Tuy nhiên, câu hỏi về độ tin cậy của nó vẫn còn bỏ ngỏ.

Thị trường hiện tại đang vận động theo một cách rất khác: nó “săn lùng” những tin tức tốt, dù chỉ là tin đồn, về địa chính trị để đẩy giá dầu đi xuống và tạm thời bỏ qua những thông tin xấu, đồng thời cũng sẵn sàng đón nhận những dữ liệu kinh tế tích cực từ Mỹ như một minh chứng cho sức mạnh nền tảng.

Do đó, để xác nhận tín hiệu giảm giá, giới phân tích cho rằng cần chờ đợi thêm những phiên giao dịch tiếp theo với lực bán thực sự áp đảo. Trong khi đó, yếu tố then chốt vẫn sẽ là diễn biến của giá dầu và những cập nhật từ “điểm nóng” Trung Đông.

Nếu căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, USD/JPY hoàn toàn có thể quay lại thử thách ngưỡng kháng cự 157,88 và hướng tới mức cao của năm 2026 là 159,45. Nhưng nếu xung đột leo thang trở lại, áp lực lên đồng Yên sẽ còn gia tăng, và tín hiệu đảo chiều kể trên có thể chỉ là một “cú troll” của thị trường trước khi một con sóng tăng mới xuất hiện. Sự kiện lớn nhất còn lại trong tuần này, báo cáo Nonfarm Payrolls tháng 2, chắc chắn sẽ là chất xúc tác quan trọng để thị trường tìm thấy hướng đi rõ ràng hơn.