Mỹ dọa tăng thuế của Hàn Quốc lên 25%: Đồng Won lao dốc, Seoul dồn dập đàm phán "giải mã hiểu lầm"

Seoul đang chạy đua với thời gian khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump xem xét chính thức hóa mức thuế 25% lên hàng hóa Hàn Quốc, một động thái có thể làm đảo lộn thỏa thuận thương mại trị giá 350 tỷ USD vừa đạt được chưa đầy một năm trước.

Ngày 26 tháng 1 năm 2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai đe dọa trên mạng xã hội Truth Social về việc tăng thuế nhập khẩu đối với ô tô, gỗ, dược phẩm và tất cả các loại thuế đối ứng khác từ Hàn Quốc từ mức 15% lên 25%. Lý do được ông đưa ra là sự chậm trễ của Quốc hội Hàn Quốc trong việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại song phương đã được hai nhà lãnh đạo đạt được từ tháng 7 và tái khẳng định vào tháng 10 năm 2025.

Tuần này, căng thẳng leo thang một bước mới khi Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc Yeo Han-koo tiết lộ chính quyền Trump đang tiến hành tham vấn liên ngành về việc đưa kế hoạch tăng thuế này vào Sổ đăng ký Liên bang, bước quan trọng để biến lời đe dọa thành hành động chính thức. Động thái này đặt Seoul vào thế bị động, buộc họ phải triển khai một loạt nỗ lực ngoại giao khẩn cấp tại Washington nhằm giải tỏa bế tắc.

Lời đe dọa từ “cây gậy” thuế quan

Trên nền tảng Truth Social, Tổng thống Trump thẳng thừng chỉ trích: “Quốc hội Hàn Quốc đã không thực hiện đúng cam kết với Mỹ”. Ông nhắc lại rằng phía Mỹ đã “hành động rất nhanh” để giảm thuế theo thỏa thuận, và kỳ vọng đối tác có hành động tương tự. Mức thuế 25% mà ông đề cập không phải là mới, mà thực chất là khôi phục mức thuế trước khi có thỏa thuận hồi tháng 10/2025.

Sau tuyên bố gây sốc, chính phủ Hàn Quốc ban đầu cho biết họ chưa nhận được bất kỳ thông báo chính thức nào từ Washington. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn khi Bộ trưởng Yeo Han-koo xác nhận thông tin về việc Mỹ xem xét đăng ký kế hoạch thuế. Ông nhận định: “Sổ đăng ký Liên bang, về một mặt nào đó, là một trong những thủ tục hành chính thông thường”, nhưng cũng thừa nhận các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra trong nội bộ chính quyền Mỹ.

Việc đưa vào Sổ đăng ký Liên bang là một dấu hiệu cụ thể cho thấy mối đe dọa đang tiến gần đến giai đoạn thực thi, làm dấy lên mối lo ngại thực sự cho Seoul. Điều này cho thấy đây không chỉ là một tuyên bố chính trị trên mạng xã hội, mà có thể là một chính sách thương mại sắp được triển khai.

Gói đầu tư 350 tỷ USD và “điểm nghẽn” lập pháp

Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng nằm ở một thỏa thuận thương mại mang tính bước ngoặt được ký kết vào tháng 10/2025. Theo đó, Hàn Quốc cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Hoa Kỳ trong các lĩnh vực chiến lược. Trong số này, 200 tỷ USD sẽ được thanh toán bằng tiền mặt theo từng giai đoạn, với hạn mức hàng năm là 20 tỷ USD nhằm bảo vệ sự ổn định của đồng won Hàn Quốc.

Đổi lại, Washington đồng ý giảm thuế đối ứng đánh vào hàng hóa Hàn Quốc từ 25% xuống còn 15%, đưa Hàn Quốc ngang bằng với Nhật Bản về ưu đãi thuế quan. Việc Hàn Quốc trình dự luật đặc biệt lên Quốc hội vào ngày 26/11/2025 để tạo cơ sở pháp lý cho các khoản đầu tư này thậm chí đã kích hoạt việc giảm thuế hồi tố của Mỹ có hiệu lực từ đầu tháng 11/2025.

Tuy nhiên, dự luật then chốt này hiện vẫn mắc kẹt trong Quốc hội Hàn Quốc. Quá trình xem xét bị đình trệ một phần do bất đồng nội bộ chính trị khi một số nghị sĩ đảng đối lập muốn Hàn Quốc hoàn tất việc phê chuẩn thỏa thuận thuế quan với Mỹ trước khi thông qua luật đầu tư đặc biệt.

Hơn nữa, chính phủ Hàn Quốc cũng đối mặt với thách thức thực tế trong việc triển khai dòng vốn lớn. Bộ trưởng Tài chính Koo Yun Cheol thừa nhận, việc giải ngân có thể khó khăn trong nửa đầu năm 2026 do cần thời gian cho các thủ tục như lựa chọn địa điểm, thiết kế và xin phê duyệt.

Một yếu tố nhạy cảm khác là sự suy yếu của đồng won, khiến việc để một lượng ngoại tệ lớn chảy ra nước ngoài trở thành vấn đề nan giải với các nhà hoạch định chính sách.

Phản ứng của Seoul: Từ đàm phán đến “giải mã hiểu lầm”

Đối mặt với sức ép ngày càng lớn, Hàn Quốc đã triển khai một chiến dịch ngoại giao cấp cao và toàn diện tại Washington.

Bộ trưởng Thương mại Yeo Han-koo, người có mặt tại Mỹ từ cuối tuần trước, đã gặp gỡ Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer. Trong cuộc hội đàm, ông Yeo nhấn mạnh cam kết kiên định của Seoul trong việc thực hiện các lời hứa đầu tư. Ông cũng gợi ý rằng một phần nguyên nhân của căng thẳng có thể đến từ sự khác biệt thể chế: “Tôi nghĩ chúng tôi có lẽ phải tiếp tục trao đổi với phía Mỹ vì có những khía cạnh trong hệ thống của chúng tôi mà phía Mỹ chưa hiểu đầy đủ”.

Bộ trưởng Công nghiệp Kim Jung-kwan cũng có cuộc gặp với Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Tuy nhiên, cuộc thảo luận này được mô tả là kết thúc mà không đưa ra được kết luận cuối cùng, dù giúp giải tỏa một số “hiểu lầm không đáng có”.

Đỉnh điểm của các nỗ lực này là cuộc hội đàm giữa Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio diễn ra vào ngày 3/2 tại Washington. Cuộc gặp tập trung vào việc tìm kiếm giải pháp thúc đẩy thỏa thuận thương mại, mặc dù các thông báo chính thức sau đó không đi vào chi tiết về vấn đề thuế quan. Ngoại trưởng Cho Hyun cố gắng hạ nhiệt tình hình, cho rằng lời đe dọa của ông Trump “không nên được coi là sự đổ vỡ của thỏa thuận, mà là một phần trong quy trình thực thi thỏa thuận song phương”.

Tác động lan tỏa lên thị trường tài chính và chuỗi cung ứng toàn cầu

Tuyên bố của Tổng thống Trump ngay lập tức gây ra cơn chấn động ngắn hạn trên thị trường tài chính Hàn Quốc. Đồng won có thời điểm giảm tới 0.7%, và cổ phiếu của các hãng xe hơi lớn như Hyundai, Kia lao dốc tới 6% trong phiên sáng. Tuy nhiên, thị trường nhanh chóng lấy lại thăng bằng. Chỉ số chứng khoán Kospi không những phục hồi mà còn đóng cửa với mức tăng 2.7%.

Sự phục hồi này phản ánh thái độ hoài nghi của giới đầu tư về khả năng mức thuế 25% sẽ được áp dụng ngay lập tức. Một số nhà phân tích coi đây là động thái gây sức ép hơn là một quyết định cuối cùng.

Derren Nathan từ Hargreaves Lansdown nhận định: “Với một phái đoàn đang trên đường từ Seoul đến Washington, thị trường đang xem xoắn mới nhất này như một ‘cây gậy’ hơn là ‘củ cà rốt’”.

Một số chuyên gia khác như ông Jung In Yun từ Fibonacci Asset Management Global cho rằng đây nhiều khả năng chỉ là cú điều chỉnh tâm lý, không phải vấn đề cấu trúc, và các nhà xuất khẩu chủ lực của Hàn Quốc vẫn đủ năng lực thích ứng.

Dù vậy, tác động tiềm tàng là không hề nhỏ. Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Hàn Quốc, với kim ngạch năm ngoái đạt khoảng 123 tỷ USD, trong đó riêng ô tô đã chiếm khoảng 30 tỷ USD. Mức thuế 25% sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Hàn Quốc tại thị trường Mỹ.

Căng thẳng này cũng đặt ra một tín hiệu cảnh báo cho các nền kinh tế Đông Á khác, trong đó có Việt Nam. Hàn Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký lũy kế lên tới khoảng 92 tỷ USD. Các tập đoàn hàng đầu như Samsung, LG, SK đều có hoạt động sản xuất quy mô lớn tại Việt Nam, và sự bất ổn trong quan hệ thương mại Mỹ-Hàn có thể ảnh hưởng gián tiếp đến chiến lược đầu tư và chuỗi cung ứng của các tập đoàn này tại khu vực.

Hơn nữa, căng thẳng này không đứng riêng lẻ, chính quyền Trump gần đây cũng đe dọa Canada với mức thuế 100% nếu nước này ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Điều này cho thấy một mô hình hành động lặp lại, nơi thuế quan được sử dụng như một công cụ đòn bẩy chính sách đối ngoại mạnh mẽ, bất chấp những lo ngại về tác động kinh tế và thách thức pháp lý tiềm tàng.

Cuộc chơi thuế quan và chiến lược “nước đôi”

Động thái với Hàn Quốc diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump đang tích cực điều chỉnh các thỏa thuận thương mại với nhiều đối tác. Cùng lúc, Mỹ được cho là đang tiến gần tới một thỏa thuận với Đài Loan để giảm thuế nhập khẩu hàng hóa từ 20% xuống 15%, ngang bằng với mức ưu đãi dành cho Nhật Bản và Hàn Quốc.

Thỏa thuận này có thể đi kèm với cam kết của TSMC về việc xây dựng thêm ít nhất 5 nhà máy bán dẫn tại Arizona, Mỹ. Sự tương phản trong cách tiếp cận này làm nổi bật tính chiến lược và linh hoạt trong chính sách thương mại của Washington.

Trước đó, vào giữa tháng 1, Mỹ cũng công bố kế hoạch áp thuế 25% đối với một số loại chip AI nhập khẩu, khiến Hàn Quốc phải triệu tập một cuộc họp khẩn cấp để đánh giá tác động. Mặc dù chính phủ Hàn Quốc ban đầu nhận định tác động sẽ hạn chế với các tập đoàn như Samsung hay SK Hynix, nhưng sự chồng chéo của các mối đe dọa thuế quan đang tạo ra một môi trường kinh doanh hết sức bất ổn cho các công ty Hàn Quốc.

Một khía cạnh quan trọng khác trong thỏa thuận thương mại Mỹ-Hàn là hợp tác an ninh. Tại cuộc họp giữa hai Ngoại trưởng ngày 3/2, hai bên đã tái khẳng định hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và đóng tàu. Điều này cho thấy mối quan hệ đồng minh giữa hai nước vẫn vững chắc trên phương diện an ninh, dù có những căng thẳng về kinh tế. Sự gắn kết giữa hai lĩnh vực này khiến cho cuộc đàm phán thương mại trở nên phức tạp và đa chiều hơn.

Thương mại toàn cầu đang bước vào một giai đoạn mới với những quy tắc bất định. Các quốc gia và doanh nghiệp phải học cách thích nghi với một môi trường nơi các thỏa thuận có thể bị thách thức chỉ bằng một bài đăng trên mạng xã hội, và nơi dòng chảy đầu tư khổng lồ bị chi phối không chỉ bởi tính toán kinh tế, mà còn bởi những cân nhắc địa chính trị và áp lực thời gian từ những đồng minh quyền lực nhất.